T-303 పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు

303 పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల

For English version press here

ఉపోద్ఘాతము

అన్నమాచార్యులు మన మనస్సులలో వస్తుమార్పిడి (వ్యాపారం) ఒక వ్యవస్థలా ఏర్పడి, ఆ లావాదేవీలే మన జీవన విధానంగా  సాగుతున్న సంగతిని ఎత్తి చూపుతున్నారు. ఇక్కడ విమర్శ నైతికం కాదు, వ్యవస్థాపకమైనది. పంచేంద్రియాలనే పట్టణస్వాములకు ఉత్తమ పరిపాలన చేయుటకు చెల్లించుకునే కప్పము, మన ఇప్పటి జీవితము. మనసులో ప్రతిక్షణం ఏదో ఒక బేరం నడుస్తూ ఉంటుంది — సుఖం కోసం కొంత మూల్యం, శాంతి కోసం మరో కొంత,  పుణ్యం కోసం ఒప్పందం. ఎంత సుంకమైనా చెల్లించండి. ఇంకా అడుగుతారే తప్ప కాదనరు. చిత్రదర్శిని (కైలడోస్కోప్) మాదిరి ఇవి అనంతముగా ప్రతిఫలించునే గానీ అంతమునకు అనువునివ్వవు. 

ఇలా సాగితే తప్పేంటి? అని అడగవలెను. వాస్తవానికి తప్పులేదు. అది కేవలం భ్రమలో పుట్టి భ్రమలోనే వుండడం. అప్పుడు ఈ ప్రపంచములో జరుగుతున్నవన్నీ అన్యాయాలు, దౌర్జన్యాలు, అశాంతి, యుద్ధాలు, మారణహోమములు మరింత హెచ్చగును. ఈ రోజుదాకా ఎవ్వరూ (మహామహులు సైతం) ఆపలేనిది, జరగనీయండి. ఇలా దానిని స్వీకరించగలిగితే వాస్తవానికి తప్పులేదు. ఇంతకంటే ముఖ్యము, ఇప్పటివరకు వచ్చిన ఏ విప్లవాలు, యుద్ధాలు శాశ్వతమైన మార్పులను తీసుకు రాలేక పోయాయి. కాబట్టి కొంత శాంతి, కొంత అశాంతి ఇలాగే నిలిచి ఉంటుంది. పాక్షికమైన పరిష్కారాలను స్వీకరించకండి. అంతే చాలు.

 

ఇక్కడే వస్తుంది అసలు సమస్య​.  ఇందులో ‘కొంతైనా మేలు సాధించరాదా’ అన్న తలపు. అన్నమాచార్యులు ఈ వ్యవస్థను తప్పుపట్టరు, కానీ దాని ఫలితాన్ని ప్రశ్నిస్తారు. “జగతిఁ బుణ్యపాపపు సరకులు దెచ్చినాఁడ” — ఒప్పుకున్నా, ఒప్పలేకపోయినా పుణ్యమూ పాపమూ అను సరుకులను మోస్తు, ఆ వ్యవస్థను నడిపే వారము మనమే. మనము మనము మంచి వారమని ఒక ఊహ ఉంటుంది. ఆ ఊహను ఇది బద్దలు చేస్తుంది. ఇది తప్పు అని నిరూపించడానికి తయారవుతాం. అదే, ఎదో చేయాలనిపించడానికి ప్రేరేపణ​.

అప్పుడు నాలుగవ పంక్తి "దిగితి బూతురేవునఁ దీరుచరో సుంకము" నిజమై కూర్చుంటుంది. ఈ వాస్తవమును మనస్సాక్షిగా అంగీకరించలేము. కాళ్ళ క్రింద నిప్పులు పోసినట్లనిపిస్తుంది. అన్నమాచార్యులు చదివి సంతోషించడనికి కీర్తనలు వ్రాయలేదు.

---

అధ్యాత్మ​ సంకీర్తన

రేకు: 256-5 సంపుటము: 3-324

పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల తెంచి బేరమాడుకొని దించరో బరవు   ॥పల్లవి॥ తగిన సంసారసముద్రములోనఁ దిరిగాడి బిగువుదేహపు టోడబేహారివాఁడ జగతిఁ బుణ్యపాపపు సరకులు దెచ్చినాఁడ దిగితి బూతురేవునఁ దీరుచరో సుంకము           ॥పంచేం॥ అడరి గుణత్రయములనేటి తెడ్డుల చేత నడుమ నిన్నాళ్ళదాఁకా నడపినాడ కడుఁజంచలములనే గాలిచాప లెత్తినాఁడ వెడమాయపు సరకు వెలకియ్యరో       ॥పంచేం॥ ఆతుమయనేటి కంభ మంతరాత్ముఁ డెక్కియుండి నీతితో మమ్ముఁగాచుక నిలుచున్నాఁడు ఆతఁడే శ్రీవేంకటేశుఁ డటు మాకు మీకుఁ గర్త ఘాతమాని ఇఁక మాకు కడుగుణ మియ్యరో        ॥పంచేం॥

Details and Explanations:

పల్లవి

పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల

తెంచి బేరమాడుకొని దించరో బరవు ॥పల్లవి॥ 

Telugu Phrase	Meaning
పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల	పంచేంద్రియములనే రాజ్యాధిపతులారా
తెంచి బేరమాడుకొని దించరో బరవు	(తెంచి = వగదెంచు = పరిష్కరించు, నిర్ణయించు, తేల్చు;  బేరమాడుకొని = తగిన వెల నిర్ణయించి) త్వరగా తేల్చుకొని తగిన వెల నిర్ణయించి నా మనోభారమును తగ్గించరో

---

సూటి భావము:

మానవుల మనో వ్యాపారమును సూచించుతూ, అన్నమాచార్యులు సంసారమను సముద్రములో వ్యాపారిలా, తారస పడిన ద్వీపమునకు రాజ్యాధిపతులైన పంచేంద్రియములను వేడుకుంటున్నారిలా: నా ఈ మనోవేదన తగ్గుటకు పంచేంద్రియములారా మీకు చెల్లించవలసిన మూల్యమేమి,  త్వరగా తేల్చి చెప్పండి. 

పల్లవి: వ్యాపార ఒప్పందం (The embedded negotiation logic )
ప్రతీక (Symbol)	భౌతిక అర్థం	ఆధ్యాత్మిక/మనోవైజ్ఞానిక అర్థం
పట్టణస్వాములు	ఒక నగరాన్ని ఏలే అధికారులు.	మనల్ని శాసించే పంచేంద్రియాలు.
బేరమాడుట	వస్తువు ధర కోసం చర్చించడం.	సుఖం కోసం ఇంద్రియాలతో మనం చేసే రాజీ.
బరువు (Baravu)	మోయలేనంత బరువున్న సరకు.	మనసు మోసుకుంటూ వదలలేని కూడబెట్టిన భారము (వేదన/కర్మ ఫలితాల సమిష్టి)
తెంచి	చిక్కుముడిని విప్పడం/తేల్చడం.	ఇంద్రియాల బంధీఖానా నుండి పొందే విముక్తి.

---

గూఢార్థవివరణము: 

పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల

"పంచేంద్రియములనే పట్టణస్వాములాల" అని సంబోధించి మానవులు తమను తమ దేహము నుండి విడిగా చూచు విషయమును చెబుతున్నారు.

 

తెంచి బేరమాడుకొని దించరో బరవు

ఇది ఎంత తెంచుకుందామన్నా తెగని బేరము. దించుకోలేని బరువు. కర్ర విరగదు, పాము చావదు. బేరసారములతో కూడిన మనసును స్పష్టం. ​

---

మొదటి చరణం:

తగిన సంసారసముద్రములోనఁ దిరిగాడి

బిగువుదేహపు టోడబేహారివాఁడ

జగతిఁ బుణ్యపాపపు సరకులు దెచ్చినాఁడ

దిగితి బూతురేవునఁ దీరుచరో సుంకము ॥పంచేం॥

Telugu Phrase	Meaning
తగిన సంసారసముద్రములోనఁ దిరిగాడి	మంచి సంసారసముద్రములో తిరుగుతున్న
బిగువుదేహపు టోడబేహారివాఁడ	(బిగువు= బిగుతు; బిగువు దేహపు  = యవ్వన గర్వము) బిగుతు దేహపు గర్వముతో నున్న నౌకావ్యాపారుడా
జగతిఁ బుణ్యపాపపు సరకులు దెచ్చినాఁడ	ఈ జగతిలోనికి బుణ్యపాపపు సరకులతో వచ్చినవాడా
దిగితి బూతురేవునఁ దీరుచరో సుంకము	నువ్వు బూతురేవున దిగితివి. సుంకము చెల్లించరో

---

సూటి భావము:

మంచి సంసారసముద్రములో తిరుగుతున్న బిగుతు దేహపు గర్వముతో నున్న నౌకావ్యాపారుడా ఈ జగతిలోనికి బుణ్యపాపపు సరకులతో వచ్చినవాడా! నువ్వు బూతురేవున దిగితివి. సుంకము చెల్లించరో.

---

సూచిత భావము:

సంసారసముద్రములో అనుకూల పరిస్థితులు, గర్వము నిన్ను నడుపుతుండగా, పాపపుణ్యముల సంకరమును విస్మరించి ఈ బూతురేవునఁ చేతులు కాల్చుకుందువేమిరా నౌకావ్యాపారుడా! (ఇక్కడ బూతు=అబద్ధము) 

మొదటి చరణం: గర్వపు నౌక - అబద్ధపు రేవు (The False Harbor)
ప్రతీక (Symbol)	భౌతిక అర్థం	ఆధ్యాత్మిక/మనోవైజ్ఞానిక అర్థం
బిగువు దేహం	గట్టిగా, దృఢంగా ఉన్న ఓడ.	యవ్వన బలంతో కూడిన అహంకారం/దేహాభిమానం.
పుణ్యపాప సరకులు	ఓడలో రవాణా చేసే వస్తువులు.	మనం కూడబెట్టుకున్న పుణ్య–పాప భావనలు, వాటిపై ఆధారపడిన స్వీయ స్వచ్ఛతా భావన
బూతురేవు	అపవిత్రమైన లేదా అబద్ధపు రేవు.	భ్రమలతో నిండిన లౌకిక ప్రపంచం.
సుంకము	రేవులో దిగడానికి కట్టే పన్ను.	బ్రతకడానికి మనం చెల్లించే మనో శిస్తు /ఒత్తిడి.

---

గూఢార్థవివరణము:

తగిన సంసారసముద్రములోనఁ దిరిగాడి

పుట్టినప్పటి నుంచే మనము మన చుట్టూ ఉన్న మనుషులను అర్థం చేసుకోవడం, పరిసరాలను సయోధ్యతో భరించడం నేర్చుకుంటాము. పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నా, జీవితం కొనసాగాలనే ఉద్దేశంతో వాటిని సర్దిపుచ్చుకుని ముందుకు వెళ్తాము. కాలక్రమేణా మొదట భరించదగినదిగా ఉన్నదే, సర్దుబాటు చేసుకుంటూ తగినదిగా అనిపించసాగుతుంది. పరిస్థితులు సరిగా ఉన్నందువల్ల కాదు — మనస్సు వాటితో జీవించడాన్ని అలవాటు చేసుకున్నందువల్ల సౌఖ్యం ఏర్పడుతుంది. ఈ అలవాటు పడిన సర్దుబాటే అన్నమాచార్యులు చెప్పిన “తగిన సంసార సముద్రములో తిరుగాడు” అను భావము.

 

బిగువుదేహపు టోడబేహారివాఁడ

యవ్వన గర్వముతో తానే ఆ సంసారసముద్రములోని  ఓడకు చుక్కాని వంటి వాడననుకొను మనిషి సంగతి తెలుపుచున్నారు. ఈ విధముగా ప్రతి ఒక్కరు అలా భావించితే  వారంతా కలిసి ఓడ ఎటుపోవుటయో నిర్ణయించలేక తికమకయే రాజ్యమేలును.

 

దిగితి బూతురేవునఁ దీరుచరో సుంకము

బూతురేవు = అబద్ధపు రేవు. ఇక్కడ దిగడములో మనషి పాత్ర లేదు. కానీ సుంకము చెల్లించి మనోవేదన తగ్గించుకోవలనుకోవాలని ఉవ్విళ్ళూరుతాం.

 

ఈ బూతురేవులో ఏమి చెసినా బూతు అవుతుంది. కావున ఇక్కడ ఏమీ చేయక వుండుటయే మనషి కర్తవ్యము. కానీ అలా వుండుటలోనే మానవుడు తరచుగా విఫలమవుతాడు.

---

రెండవ​ చరణం:

అడరి గుణత్రయములనేటి తెడ్డుల చేత

నడుమ నిన్నాళ్ళదాఁకా నడపినాడ

కడుఁజంచలములనే గాలిచాప లెత్తినాఁడ

వెడమాయపు సరకు వెలకియ్యరో              ॥పంచేం॥ 

Telugu Phrase	Meaning
అడరి గుణత్రయములనేటి తెడ్డుల చేత	(అడరి = కలిగించు, కలిగించు, గుణత్రయములు= సత్వ, రాజస​, తమో గుణములు) సత్వ, రాజస​, తమో గుణములను  పడవ త్రోసెడు పలకలతో సంసారనౌకను నడుపుతూ
నడుమ నిన్నాళ్ళదాఁకా నడపినాడ	ఈ సంసార సంద్రము నడుమన ఇన్నాళ్ళు నడపినవాడా
కడుఁజంచలములనే గాలిచాప లెత్తినాఁడ	ఆపైన మిక్కిలి చంచలములగు తెరచాపలను ఎత్తి గాలి ఎటువీస్తే అటు వూగుతూ వున్నవాడా!
వెడమాయపు సరకు వెలకియ్యరో	(వెడ = తుచ్ఛము, అల్పము, వికృతము; వెడమాయపు సరకు = వెల నిర్ణయించుటకు అర్హతలేనిది = శరీరము) నీ తుచ్ఛము, అల్పము, వికృతము అగు శరీరము వెచ్చించి తెలుసుకొనరో

సూటి భావము:

సత్వ, రాజస​, తమో గుణములను  పలకలతో (తెడ్డులతో) నౌకను నడుపుతూ ఈ సంసార సంద్రము నడుమన ఇన్నాళ్ళు నడపినవాడా! ఆపైన మిక్కిలి చంచలములగు తెరచాపలను ఎత్తి గాలి ఎటువీస్తే అటు వూగుతూ వున్నవాడా!  నీ తుచ్ఛము, అల్పము, వికృతము అగు శరీరము వెచ్చించి తెలుసుకొన గలవా? (ఈ రహస్యము).

రెండవ చరణం: అస్థిర ప్రయాణం (The Uncontrollable Navigation)
ప్రతీక (Symbol)	భౌతిక అర్థం	ఆధ్యాత్మిక/మనోవైజ్ఞానిక అర్థం
తెడ్డులు (Oars)	పడవకు దిశను చూపేవి.	మన ప్రవర్తనను శాసించే త్రిగుణాలు (సత్వ, రజ, తమో).
గాలిచాపలు (Sails)	గాలి వేగానికి స్పందించేవి.	క్షణక్షణం మారిపోయే చంచలమైన ఆలోచనలు.
వెడమాయ సరకు	నాణ్యత లేని, వికృతమైన వస్తువు.	మార్పు చెందే స్వభావం గల నశ్వరమైన శరీరం.
వెల ఇచ్చుట	సరకుకు తగిన మూల్యం కట్టడం.	అజ్ఞాన జనితమగు జన్మను పణముగా బెట్టి తెలియవలెను

---

గూఢార్థవివరణము:

వెడమాయపు సరకు వెలకియ్యరో

(ఇక్కడ అన్నమాచార్యుల వారు మరింత లోతునకు వెళుతున్నారు) వారు మన జీవన ప్రయత్నములు ఏ రకముగా విఫలమౌతాయో తెలుపుతున్నారు మనమెంత శ్రద్ధతో చేసినా, ఆ ప్రయత్నపు పునాదులు ఈ 'వెడమాయపు సరకు' (శరీరము)లో నున్నవే. కావున అవి పని జేయవు. ఇప్పటిదాకా సుంకము గూర్చి మాట్లాడినది, మారిపోయి  'వెడమాయపు సరకు' (శరీరము)ను వెచ్చించి తెలియమంటున్నారు. 

ఉపసిద్ధాంతము: పుస్తకములచేత కాదు; జీవితం  వెచ్చించి తెలియునది జ్ఞానము 

---

మూడవ​​ చరణం:

ఆతుమయనేటి కంభ మంతరాత్ముఁ డెక్కియుండి

నీతితో మమ్ముఁగాచుక నిలుచున్నాఁడు

ఆతఁడే శ్రీవేంకటేశుఁ డటు మాకు మీకుఁ గర్త

ఘాతమాని ఇఁక మాకు కడుగుణ మియ్యరో       ॥పంచేం॥

Telugu Phrase	Meaning
ఆతుమయనేటి కంభ మంతరాత్ముఁ డెక్కియుండి	ఆత్మ అనే కంభమును అంతరాత్ముడు ఎక్కి
నీతితో మమ్ముఁగాచుక నిలుచున్నాఁడు	ధర్మముతో మమ్ము కాపాడుతూ నిలుచున్నాఁడు.
ఆతఁడే శ్రీవేంకటేశుఁ డటు మాకు మీకుఁ గర్త	ఆ శ్రీవేంకటేశుడే మీకు మాకు మీకు కర్త
ఘాతమాని ఇఁక మాకు కడుగుణ మియ్యరో	(ఘాతమాని =ఘాతుకములు  మాని) ఈ ఘాతుకములు మాని మాకు మంచి గుణమియ్యరో

సూటి భావము:

ఆత్మ అనే స్తంభమును అంతరాత్మ ఎక్కి ఉన్నాడు. ధర్మమే నీయమముగా మనందరిని కాపాడుతున్నాడు. ఆ శ్రీవేంకటేశుడే మాకు మీకు కర్త. ఇప్పటికైనా మీ ఘాతుకములు  మాని మీ అసలు గుణము తెలియరో.

మూడవ చరణం: బేషరతుగా అంగీకరించవలసిన​ సత్యం (Non-negotiable order)
ప్రతీక (Symbol)	భౌతిక అర్థం	ఆధ్యాత్మిక/మనోవైజ్ఞానిక అర్థం
స్తంభము (Mast)	ఓడ మధ్యలో ఉండే దృఢమైన కర్ర.	మనలోని నిశ్చలమైన ఆత్మ తత్త్వం.
ఎక్కి ఉండుట	స్తంభంపై కూర్చుని గమనించడం.	సాక్షి. పైనుంచి గమనిస్తున్నాడు. కానీ మన జీవ వ్యాపారములో పాలు పంచుకోడు.
నీతి (Rule)	సముద్ర ప్రయాణ నియమాలు.	విశ్వాన్ని నడిపే ధర్మము.
ఘాతమాని	హింసను లేదా మోసాన్ని ఆపడం.	అహంకారబద్ధమైన ప్రయత్న స్వభావాన్ని నిలిపివేయడం

---

గూఢార్థవివరణము: 

ఆతుమయనేటి కంభ మంతరాత్ముఁ డెక్కియుండి

మనలో పరమాత్ముడు అంతరాత్మయై ఉన్నాడు.

నీతితో మమ్ముఁగాచుక నిలుచున్నాఁడు

వాడు కాపాడుతుంటే మనము బ్రతికి ఉందుదుము.

అయితే ఆ నీతిని తెలియక ఆ రక్షణను గ్రహింపలేము. 

ఆతఁడే శ్రీవేంకటేశుఁ డటు మాకు మీకుఁ గర్త

శ్రీవేంకటేశుడే కర్త​. తక్కినవారందరు వారివారి నిమిత్తము కొద్ది ఆయా కార్యములు సలుపుచున్నట్లు అగపడుదురు. ఇక్కడ జ్ఞానము పొందిన మాహాత్ములకి ప్రత్యేకత విడిగా చూపలేదు. దైవము దృష్టిలో అందరు సమానమే.  

ఘాతమాని ఇఁక మాకు కడుగుణ మియ్యరో

ఘాతుకములు మాని అన్నది ముఖ్యము. మనము అవగాహనలేక, పుణ్యపాప విచక్షణతో చేసే కార్యములన్నీ ఘాతుక స్వభావమేనని కవి సూచన. 

---

తెంచి బేరమాడుకొని దించరో బరవు ॥పల్లవి॥

ప్రతీ విషయమును బేరసారములతో సంధానం చేయు ప్రవృత్తి పనిచేయదని సూచన​. సత్యమునకు మన నాలుక మాదిరి రెండు అంచులు లేవు. దాని ప్రయాణం ఒకే దిశలో. మనది అటుఇటు.

---

 అనుబంధ వ్యాఖ్యానము

---

కీర్తన సంక్షిప్తసారము

మనం వస్తుమార్పిడి విధానము వాస్తవముగా జీవితములో అనుసరిస్తాము. మనము అనుభవించు మనోవేదన (లేదా దుఃఖము) తొలగించుకొనుటకు అదే మంత్రము అని భావిస్తాము. ఇక్కడ కప్పము కట్టుటకు, తీసికొనుటకు ఎవరూ నీయమించ బడలేదు.

 

గర్వము, అనుకూలతల చేత మనోవాతావరణము నడపబడగా బూతురేవులో ఎదో చేతమని ఉద్యమించుదువు.

 

అనిశ్చితములగు త్రిగుణములను తెడ్డులతో, చంచలమైన తెరచాపలతో ఈ నౌకాయానము అగమ్యము. ఈ రహస్యము తెలియుటకు మూల్యము లేదు. అజ్ఞాన జనితమగు నీ జన్మను వెచ్చించి తెలియవలెను.

 

శరీరము అను స్తంభమును అంతరాత్మ ఎక్కి ఉన్నాడు. ధర్మమే అతని నీయమము.  చరాచర ప్రపంచమున ఆ శ్రీవేంకటేశుడే కర్త. కేవలము అకార్యములు మాని వుంటే చాలు. 

---

X-X-The END-X-X

302 tānē vaccīṃ̐gāni taḍavakuvē patina (తానే వచ్చీఁగాని తడవకువే పతిని)

 TALLAPAKA ANNAMACHARYULU

302 తానే వచ్చీఁగాని తడవకువే పతిని

(tānē vaccīṃ̐gāni taḍavakuvē patini)

తెలుగులో చదవడానికి ఇక్కడ నొక్కండి.

INTRODUCTION 

The language Annamacharya chooses for his śṛṅgāra kīrtanas is not meant to encourage sensual indulgence. Rather, śṛṅgāra lies beyond the rigid controls of logic, instruction, and command—the very walls we construct for our own psychological safety. In this terrain, the mechanisms of self-defence loosen. Words such as love, waiting, and intimacy naturally soften the mind’s guard. 

It is precisely in these unguarded moments that Annamacharya places the essential truth before us. With the single word “taḍavakuvē” (“do not grope”), he questions waiting, effort, and impatience all at once. Here, śṛṅgāra is not the destination; it is the medium chosen to speak truth. By drawing us into a familiar emotional landscape and then dissolving that very familiarity, the kīrtana reveals its inner intent. 

---

శృంగార సంకీర్తన

రేకు: 1990-1 సంపుటము: 29-475

తానే వచ్చీఁగాని తడవకువే పతిని చేనంటి మునుపే నాకు సేస వెట్టినాఁడు          ॥పల్లవి॥ తలఁపులకొలఁదివే తగులాయాలు వలచినకొలఁదివే వాడికలు పిలుపులకొలఁదివే ప్రియములు బలిమి సేయఁగఁ బోతే పచ్చిదేరుఁ బనులు      ॥తానే॥ ఆడినకొలఁదివే యాస మాఁటలు కూడినకొలఁదివే కూటములు వేడుకకొలఁదివే వినోదాలు వాడుకొనఁబోతేను వసగావు పనులు    ॥తానే॥ ననిచినకొలఁదివే నగవులు యెనసినకొలఁదివే యింపు సొంపులు చెనకి నన్నేలినాఁడు శ్రీవేంకటేశుఁడు పెనఁగఁగఁబోతేను పెచ్చురేఁగుఁ బనులు           ॥తానే॥

ROMANTIC POEM

Copper Plate: 1990-1 Volume: 29-475

tānē vaccīṃ̐gāni taḍavakuvē patini cēnaṃṭi munupē nāku sēsa veṭṭināṃ̐ḍu           ॥pallavi॥ talaṃ̐pulakolaṃ̐divē tagulāyālu valacinakolaṃ̐divē vāḍikalu pilupulakolaṃ̐divē priyamulu balimi sēyaṃ̐gaṃ̐ bōtē paccidēruṃ̐ banulu      ॥tānē॥ āḍinakolaṃ̐divē yāsa māṃ̐ṭalu kūḍinakolaṃ̐divē kūṭamulu vēḍukakolaṃ̐divē vinōdālu vāḍukonaṃ̐bōtēnu vasagāvu panulu ॥tānē॥ nanicinakolaṃ̐divē nagavulu yenasinakolaṃ̐divē yiṃpu soṃpulu cenaki nannēlināṃ̐ḍu śrīvēṃkaṭēśuṃ̐ḍu penaṃ̐gaṃ̐gaṃ̐bōtēnu peccurēṃ̐guṃ̐ banulu ॥tānē॥

Details and Discussions:

Chorus (Pallavi):

---

తానే వచ్చీఁగాని తడవకువే పతిని

చేనంటి మునుపే నాకు సేస వెట్టినాఁడు ॥పల్లవి॥

tānē vaccīṃ̐gāni taḍavakuvē patini

cēnaṃṭi munupē nāku sēsa veṭṭināṃ̐ḍu          ॥pallavi॥

Telugu Phrase	Meaning
తానే వచ్చీఁగాని తడవకువే పతిని	He will come on his own—do not fidget or grope for your husband.
చేనంటి మునుపే నాకు సేస వెట్టినాఁడు	Though I was like an uncultivated field, he blessed me earlier.

---

Literal Meaning:

Annamacharya speaks as a woman to another woman waiting for Śrī Veṅkaṭeśvara “Why this restless groping? He comes in his own time. Even I—plain, unremarkable, like an untilled field—received his blessing long ago.”

---

Implied Sense:

Assuming the voice of a woman, Annamacharya addresses another absorbed in contemplation of Veṅkaṭeśvara: “He will come of his own accord. If you keep fumbling in impatience, you may miss him. Even one (like me) without any distinction or merit was already graced.”

---

Interpretative Notes: 

తడవకువే పతిని

“Do not fidget for your husband.”

When we sit waiting—constantly checking doors and windows—the only thing that grows is agitation. The arrival itself is never under our control; it happens in its own time. This restless waiting becomes our way of living. Life turns into a continuous anticipation—of a lover, of success, of salvation, even of God.

 

Whether the object is worldly or divine, the psychological process is identical. There is no qualitative difference—only a change of label: one is called “this world,” the other “the next.” But the machinery of waiting remains the same. 

By using intimate, familiar language, Annamacharya draws us into recognition—and then quietly steps away, leaving us to see the futility of waiting itself. This śṛṅgāra kīrtana contains no indulgence in romance. It delivers hard truth—a dagger concealed within a flower.

---

చేనంటి మునుపే నాకు సేస వెట్టినాఁడు

“Though I was like an uncultivated field…”

Here Annamacharya says something radical: Even I—without skill, qualification, or distinction—was already blessed. Today, even entry into a school demands prior eligibility. But entry into the divine has no such requirements. Set this aside, and consider modern life: 

pressure has become our constant companion. Restless waiting feeds directly into that pressure. In such forced mental exertions, the divine cannot be found. What is needed is stillness—not the stillness manufactured by techniques nor confusion produced by “methods,” but a natural, unforced quietness.

 

The Gītā itself says there is only one way—and that those who claim to show the way often do not know it themselves. Annamacharya never makes that claim. To discover that way for oneself—that alone is devotion. Everything else is technique, and technique only consumes and wastes time.

---

First Stanza:

తలఁపులకొలఁదివే తగులాయాలు

వలచినకొలఁదివే వాడికలు

పిలుపులకొలఁదివే ప్రియములు

బలిమి సేయఁగఁ బోతే పచ్చిదేరుఁ బనులు ॥తానే॥

talaṃ̐pulakolaṃ̐divē tagulāyālu

valacinakolaṃ̐divē vāḍikalu

pilupulakolaṃ̐divē priyamulu

balimi sēyaṃ̐gaṃ̐ bōtē paccidēruṃ̐ banulu         ॥tānē॥

Telugu Phrase	Meaning
తలఁపులకొలఁదివే తగులాయాలు	As one dwells in thought, suitable encounters appear. What the mind repeatedly entertains begins to attract corresponding situations—people, chances, and circumstances.
వలచినకొలఁదివే వాడికలు	As one desires, secrets multiply. The moment desire takes root, concealment follows. What is cherished must now be hidden and protected.
పిలుపులకొలఁదివే ప్రియములు	As one calls, intimacy is formed. Forms of closeness are defined by the way one addresses, names, and invokes the other.
బలిమి సేయఁగఁ బోతే పచ్చిదేరుఁ బనులు	But when examined closely, they prove shallow. When these constructions are subjected to honest scrutiny, their lack of substance becomes evident.

---

Literal Meaning:

O friend! The more you hold him in your thoughts, the more he seems to appear within reach. The more you desire, the more hidden layers and complications arise. The more lovingly you call him, the closer he feels. But do not force anything— for the moment you press to confirm its reality, the story collapses and you are back to where it began.

---

Implied Sense:

Like dough yielding bread in proportion to its measure, whatever the mind repeatedly turns toward begins to generate matching occasions and stimuli. Once desire begins, the mind gathers what must be concealed. Relationships and modes of address begin to support one another, forming a closed loop. Yet when one tries to verify their truth with intensity, they are seen to be surface-level constructions.

---

Interpretative Notes: 

Here Annamacharya exposes the very architecture of lived life. What we rely upon are not stable foundations, but provisional constructions—assumptions assembled without ground. They appear functional, yet serve no real purpose.

 

The phrase “as one dwells in thought, suitable encounters appear” is pivotal. The mind does not merely respond to circumstances; it actively manufactures them. Thought generates situations, invites contacts, and arranges sensory provocations. Life then appears to confirm what the mind has already set in motion.

 

The first three lines describe these seductive mechanisms—the traps we fall into without noticing. The fourth line is not descriptive; it is a warning. When examined with force, these constructions are revealed as hollow, surface-level, and incapable of holding truth. 

Annamacharya is not presenting a new theory. He is asking us to notice conditioning we take as true.   

(One may incidentally hear an echo of the Buddha’s phassa paccayā vedanā—“from contact arises feeling”—but Annamacharya states the fact without system or scaffold.)

---

Second Stanza:

ఆడినకొలఁదివే యాస మాఁటలు

కూడినకొలఁదివే కూటములు

వేడుకకొలఁదివే వినోదాలు

వాడుకొనఁబోతేను వసగావు పనులు ॥తానే॥

āḍinakolaṃ̐divē yāsa māṃ̐ṭalu

kūḍinakolaṃ̐divē kūṭamulu

vēḍukakolaṃ̐divē vinōdālu

vāḍukonaṃ̐bōtēnu vasagāvu panulu          ॥tānē॥ 

Telugu Phrase	Meaning
ఆడినకొలఁదివే యాస మాఁటలు	As one plays, longing words arise Words themselves become fuel for desire; conversation feeds craving.
కూడినకొలఁదివే కూటములు	As one gathers, groups form Associations and circles emerge that reinforce and validate one’s thinking.
వేడుకకొలఁదివే వినోదాలు	As one indulges, pleasures expand. Participation in enjoyment deepens attachment to pleasure itself.
వాడుకొనఁబోతేను వసగావు పనులు	But when applied, they are useless. When these activities are brought into matters of truth or purpose, they yield nothing of substance.

---

Literal Meaning:

O friend! The more you play with him, the more the mind drifts in that direction. The more you meet, the stronger the bond of association becomes. With festivities and amusements, closeness only increases. But never try to use him—for any purpose. That is where your skill / discernment is revealed.

---

Implied Sense:

Annamacharya is pointing to how everyday actions quietly redirect the mind. Speech feeds desire. Company confirms thought. Entertainment strengthens attachment. Yet when these are carried into divine pursuit or the search for truth, they are found to be hollow, incapable of holding their ground.

---

Interpretative Notes: 

Here the Acharya shows how the mind becomes trapped within the very structures it builds. What began as play turns into dependence. What appeared as companionship becomes reinforcement. What seemed like harmless pleasure matures into attachment. The mind mistakes movement for progress. Thus, the first three lines are of our present natural romantic engagement. The fourth line is the dissolution of this engagement.

 

Thus, Annamacharya is not condemning speech, company, or enjoyment. He is revealing their inability to serve truth. They are effective within the realm of habit, but powerless in matters of liberation.

---

Third Stanza:

ననిచినకొలఁదివే నగవులు

యెనసినకొలఁదివే యింపు సొంపులు

చెనకి నన్నేలినాఁడు శ్రీవేంకటేశుఁడు

పెనఁగఁగఁబోతేను పెచ్చురేఁగుఁ బనులు ॥తానే॥

nanicinakolaṃ̐divē nagavulu

yenasinakolaṃ̐divē yiṃpu soṃpulu

cenaki nannēlināṃ̐ḍu śrīvēṃkaṭēśuṃ̐ḍu

penaṃ̐gaṃ̐gaṃ̐bōtēnu peccurēṃ̐guṃ̐ banulu         ॥tānē॥ 

Telugu Phrase	Meaning
ననిచినకొలఁదివే నగవులు	As closeness increases, smiles arise. Repeated intimacy breeds liking, affection, and emotional warmth.
యెనసినకొలఁదివే యింపు సొంపులు	As comparison grows, delight and seduction is complete. Measuring oneself against pleasure and abundance creates the urge to sink deeper into enjoyment.
చెనకి నన్నేలినాఁడు శ్రీవేంకటేశుఁడు	Śrī Veṅkaṭeśa restrains and rules the ‘I’ within. The divine does not console the ego—it subdues it.
పెనఁగఁగఁబోతేను పెచ్చురేఁగుఁ బనులు	If one resists, the struggle worsens. Interference amplifies inner conflict.

---

Literal Meaning:

O friend! As smiles increase, affection and attachment are born. As desire is measured and compared, one feels drawn into pleasure and fulfilment. Even so, Śrī Veṅkaṭeśa firmly ruling me by over-ruling my sense of “I.” down. Those moments calls for alertness. Do not wrestle—remain still. That is all.

---

Implied Sense:

As attachment grows, the mind constructs reinforcing emotional structures. Each smile strengthens liking. Each comparison deepens craving. Together, they form an inner architecture of attachment—to the body and to life itself. Against this ordinary engagement, Annamacharya presents an unsettling truth: liberation is not reassurance. It is the arrest of the ego’s movement. Śrī Veṅkaṭeśa here is not a comforter, but a force that refuses to indulge the self. Inner resistance only breeds further disorder.

---

Interpretative Notes:

ననిచినకొలఁదివే నగవులు

 (As closeness increases, smiles arise.)

These mental constructions—likes, comparisons, pleasures—support one another like an assemblage. Thin paper panels, when arranged together, can resemble a box stronger than the paper itself.  The assurance we derive out of these edifices may be comforting. Yet such structures collapse instantly—like a house of cards in the test of truth. Annamacharya is not telling us something unknown. He is asking us to notice what we habitually overlook. 

Here one can discern echoes of the Buddha’s paṭicca-samuppāda—vedanā paccayā taṇhā (from feeling arises craving). 

---

చెనకి నన్నేలినాఁడు శ్రీవేంకటేశుఁడు

(Śrī Veṅkaṭeśa rules me by subduing)

When Annamacharya says that Śrī Veṅkaṭeśa rules by pressing down the “I,” he overturns a familiar spiritual expectation. Scriptures often promise bliss. Annamacharya speaks of ego being crushed. A similar, deeply uncomfortable insight is found in Jiddu Krishnamurti’s lived observations. Both speak not from doctrine, but from direct human experience. That is why their words carry truth.

---

 పెనఁగఁగఁబోతేను పెచ్చురేఁగుఁ బనులు

(Interference only amplifies inner conflict)

God needs no human assistance. Struggle is not service. Interference is not devotion. What remains is a stark instruction: Do not meddle. Do not resist. Do not assist. Remain still.

 

Thus, man’s only work in this universe is to accept Divine Order and abide it in stillness. When man finds this is the only action, inner movement, he understands the universal structure of human mind. That is why you will find this quote by John Milton echoes very similar to Vedantic Thought: They also serve who only stand and wait.

---

X-X-The END-X-X