T-337 విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు

337 విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా

For English Version Press Here

పరిచయం

వెన్నెలబొమ్మ

మనిషి ఈ ప్రపంచములోనికి ప్రవేశించినపుడు అతని మనస్సు సహజముగా స్వేచ్ఛాయుతముగా ఉంటుంది. కానీ జీవితం అతని ముందుంచునది ఒకటో రెండు ఆకర్షణలు కాదు; అంతులేని రంగుల ప్రపంచం. అది ఒకేసారి దాడి చేయదు. ఒక్కొక్కటిగా, మొక్కలకు కాండము, దాని నుండి కొమ్మలు, వాటి నుండి ఆకులు పుట్టినట్లు నెమ్మదిగా విస్తరిస్తుంది. అందుచేత బంధనములు మనకు కృత్రిమముగా అనిపించవు. మనమే వాటిలో భాగమౌతాము; వాటిని ఆనందిస్తాము; చివరకు వాటితోనే మన అస్తిత్వాన్ని నిర్మించుకుంటాము.

కాలక్రమేణా ఆశలు, భయాలు, విజయాలు, అపజయాలు, సంబంధాలు, గుర్తింపులు, స్మృతులు కలిసి ఒక మానసిక ప్రపంచముగా రూపుదిద్దుకొంటాయి. అయితే గమనించవలసినది ఆకర్షణల కంటే వాటివలన మనలో పుట్టే కదలికలు. ఒక రూపము, ఒక మాట, ఒక చూపు, ఒక స్పర్శ, ఒక స్మృతి — ఇవన్నీ మనలో స్పందనలను కలిగిస్తాయి. ప్రతి స్పందన ఒక కదలిక. ప్రతి కదలిక ఒక కొత్త కొమ్మవలె విస్తరించును. ఈ విధముగా సంసారవృక్షము పెరుగుచుండును.

“సావధానానఁ బెరిగీ సంసారవృక్షము” అని అన్నమాచార్యులు మరొక కీర్తనలో చెప్పిన మాట ఇక్కడ స్మరణీయము. ఉత్సాహముతోనూ, ఆసక్తితోనూ, అనురక్తితోనూ, స్మరణతోనూ, గమనికతోనూ మనస్సు విషయములను తాకినచో వాటి నుండి కొత్త కదలికలు పుట్టుకొస్తాయి. మనకు ప్రత్యక్షముగా కనబడునవి ఆ కదలికలే గాని, వాటికి మూలమైన ప్రక్రియ కాదు. ఈ విధముగా మనము కొమ్మలను, ఆకులను, పుష్పములను గమనిస్తాము; కానీ వృక్షమునకు ఆధారమైన మూలము మాత్రం మరుగుననే నిలిచిపోతుంది.

“విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా” అను ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు ఈ అత్యంత సూక్ష్మమైన మానవ పరిస్థితిని శృంగార చిత్రాల ద్వారా మన ముందుంచుతున్నారు. ఇక్కడ ప్రపంచము నిందింపబడదు. కోరికలు శపింపబడవు. ఆకర్షణలు అడ్డగోడలుగా చూపబడవు. బదులుగా ప్రకృతి జీవిని ఆకర్షణీయునిగా చేయు అనేక గుణములను, వాటి వలన పుట్టే కదలికలను, ఆ కదలికలలో భాగస్వామ్యమగు సమస్త జీవన వాతావరణాన్ని కవి సజీవముగా చిత్రిస్తారు.

ఈ కీర్తనలో యోగి ప్రపంచానికి వెలుపల నిలబడి పరిశీలించువాడు కాదు. అదే కదలికల మధ్య జీవించుచూ, వాటిచే తాకబడుచూ, వాటిలో పూర్తిగా మునిగిపోక, అట్లని వాటి నుండి పారిపోక, జీవన స్రవంతిలో భాగమై గమనించువాడు. అందుచేత ఈ కీర్తనలోని “వెన్నెలబొమ్మ” ఒక సిద్ధాంతము కాదు; ఇంకా పూర్తిగా మాటలలో బంధింపబడని ఒక మృదువైన అవగాహనకు ప్రతీక.

ఈ కీర్తన చివరికి ఒక అపూర్వమైన ప్రశ్నను మన ముందుంచుతుంది. జీవితమంతా ఈ కదలికలతో నిండి ఉన్నపుడు, వాటి ప్రతి ఒక్కటి కొత్త కొమ్మలను విస్తరింపజేయుచున్నపుడు, వాటిని నిరాకరించక, వాటిలో చిక్కుకోక, వాటి మూలాన్ని గమనించుట సాధ్యమేనా? కవి సమాధానము చెప్పరు. కానీ ఆ ప్రశ్నను మన హృదయంలో మేల్కొలిపి వెళతారు. 

శృంగార సంకీర్తన

రాగి రేకు: 59-2  సంపుటము - సంకీర్తన: 6-104

విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా మచ్చిక మరుని ఢాక మగువ నీ రాక    ॥పల్లవి॥ పంచల పసిండి నిగ్గు వచ్చిదేరే సిగ్గు వంచన వలపు తీపు వాలుక చూపు కంచపుంబాలకూడు కాఁకలనీవాడు మంచపు నీ తలఁబ్రాలు మట్టెల పాదాలు         ॥విచ్చే॥ కోవిల కొసరుఁబాట కొమ్మరో నీ మాట తావులచెంగావి నీ తళుకు మోవి గోవ జవ్వాదికరంగు గుబ్బల నీ మెఱుంగు భావజు దాడి రొదలు పాదపు నీ కదలు ॥విచ్చే॥ ముద్దుల నీ నగవు చిమ్ముల రతి బిగువు అద్దలింపుఁ గసరు మోహంపుఁ గొసరు గద్దరి నీ యలపు వెంకటపతి తలఁపు అద్దపునీమోము మోహనరతిసాము     ॥విచ్చే॥

Details and Explanations:

పల్లవి:

విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా

మచ్చిక మరుని ఢాక మగువ నీ రాక ॥పల్లవి॥

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
విచ్చేయవమ్మా వెన్నెలబొమ్మా	ఓ వెన్నెలబొమ్మా! స్వాగతం.	ఓ సుకుమారమైన, పట్టుబడని చైతన్యమా! జీవనం యొక్క సమస్త సంబంధములు ఒక్కసారిగా ప్రకాశించిన మౌన సౌందర్యమా! ఆదరముతో ఆహ్వానము.
మచ్చిక మరుని ఢాక మగువ నీ రాక	మన్మథునికి ఢంకా మ్రోగించు సుందరీ! నీ రాకకై ఎదురుచూపులు.	మా అంతరంగములలో దాగి ఉన్న జీవిత సౌరభం, అందము, విలాసము, ఉప్పొంగే ఉత్సాహం, సమున్నతి, సమస్తమునకు ఒకే సూత్రమైన పురోగామి — ఇవన్నీ నీ సన్నిధిలో పొంగి పొరలుచున్నవి.

గూఢార్థవివరణము:

అన్నమాచార్యులువారు అతి సున్నితమైన స్థితిలో, ప్రకృతితో మమేకమై, తనలోను, కనబడుచున్న ప్రపంచంలోను విస్తరించి, వ్యక్తిగతంకాని, అట్లని సామూహికం కాని, సమస్తమును నడుపు చైతన్యమును స్పృశించినపుడు అప్రయత్నంగా చేసిన వాక్కులివి. వీటిని కేవలం శృంగార వర్ణనలుగా కొట్టివేయరాదు. మానవ జన్మ యొక్క ఉత్తిష్ఠతను, జీవితం తనను తాను ఒక్క క్షణం వెలుగులోనికి తెచ్చుకొనిన అరుదైన దర్శనాన్ని సూచించు పంక్తులు ఇవి.

విద్యుత్తు ప్రవహించినపుడు తంతి ఒక్కసారిగా వెలిగినట్లు, జీవితం యొక్క అంతఃసంబంధములు కూడా ఒకే క్షణంలో స్పష్టమగును. ఆ స్పష్టత మాటలలో, భావములలో పూర్తిగా బంధింపబడదు. దానిని సిద్ధాంతముగా చూపబోతే, వెంటనే విద్యుత్తు ఆగిపోయినట్లు తన సౌందర్యమును కోల్పోతుంది. "వెన్నెలబొమ్మ" అటువంటి సజీవ స్పష్టతకు కవితాత్మక రూపము.

---

మొదటి చరణం: 

పంచల పసిండి నిగ్గు వచ్చిదేరే సిగ్గు

వంచన వలపు తీపు వాలుక చూపు

కంచపుంబాలకూడు కాఁకలనీవాడు

మంచపు నీ తలఁబ్రాలు మట్టెల పాదాలు          ॥విచ్చే॥ 

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
పంచల పసిండి నిగ్గు వచ్చిదేరే సిగ్గు	బంగారపు మెరుపువంటి సిగ్గు వచ్చి చేరింది.	జీవనములో సున్నితత్వము, మర్యాద, స్పందన మొదలైన సూక్ష్మ చలనములు సహజముగా వ్యక్తమగుచున్నవి.
వంచన వలపు తీపు వాలుక చూపు	వలపు, తీపి, వాలుచూపులు మోహపరచుచున్నవి.	పరస్పర ఆకర్షణలు, అనుబంధములు, సమీపింపులు తమ సహజ క్రమములో వికసించుచున్నవి.
కంచపుంబాలకూడు కాఁకల నీవాడు	పాలవలె మృదువైన యౌవన సౌందర్యము కలుగుతున్నది	జీవనశక్తి, ఉత్సాహము, వికాసము, సృజనాత్మక ప్రవాహము రూపుదిద్దుకొనుచున్నది.
మంచపు నీ తలఁబ్రాలు మట్టెల పాదాలు	శయ్యపై అలరారుచున్న సౌందర్యరూపము.	జీవనములోని సమస్త చలనములు ఒక సమన్వయ స్థితిలో పరస్పర సంబంధములను ఏర్పరచుకొనుచున్నవి.

గూఢార్థవివరణము:

ఈ చరణములో అన్నమాచార్యులు ఒక వ్యక్తి యొక్క సౌందర్యమును వర్ణిస్తున్నట్లు కనిపించినప్పటికీ, మరింత లోతుగా గమనించినచో జీవనములో సహజముగా వ్యక్తమగు సున్నితమైన ప్రేరణలను చిత్రించుచున్నట్లు అనిపించును.

పల్లవిలో "వెన్నెలబొమ్మ"గా సూచించిన ఆ సుకుమారమైన చైతన్య స్పర్శ, ఇక్కడ సిగ్గు, వలపు, వాలుచూపు, యౌవనము మొదలైన రూపాలలో వ్యక్తమగుచున్నది. ఇవి వ్యక్తిగత గుణములు కావు; జీవితం తనను తాను వికసించుకొనుచున్న విధానములు.

ఇక్కడ ఎవ్వరూ ఏమీ చేయుటలేదు.

సిగ్గు తన పని తాను చేసుకొనుచున్నది. వలపు తన పని తాను చేసుకొనుచున్నది. ఆకర్షణ, స్పందన, సమీపత, మాధుర్యము తమ తమ దిశలలో ప్రవహించుచున్నవి. ఈ ప్రపంచమంతయు ఒక బృహత్తర ప్రేరణావస్థ వలె ఒకదానిని మరొకటి మేల్కొల్పుచున్నది. ఆ మేల్కొలుపుల సమిష్టి కదలికయే జీవనము.

అందుచేత ఈ చరణములో ప్రశంసించవలసిన వ్యక్తి లేడు; నిందించవలసిన వ్యక్తి లేడు. జీవితం తన సహజ స్వభావములో వికసించుచున్న ఒక అరుదైన దృశ్యము మాత్రమే ఉన్నది.

---

రెండవ చరణం:

కోవిల కొసరుఁబాట కొమ్మరో నీ మాట

తావులచెంగావి నీ తళుకు మోవి

గోవ జవ్వాదికరంగు గుబ్బల నీ మెఱుంగు

భావజు దాడి రొదలు పాదపు నీ కదలు          ॥విచ్చే॥ 

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
కోవిల కొసరుఁబాట కొమ్మరో నీ మాట	కోయిల కూతలవలె మధురమైన నీ మాటలు.	ఒక జీవి నుండి మరొక జీవికి చేరే స్పందనలు, సంకేతాలు, ఆహ్వానాలు సహజముగా ప్రవహించుచున్నవి.
తావుల చెంగావి నీ తళుకు మోవి	ఎర్రటి చెంగావి పుష్పమువలె ప్రకాశించు నీ పెదవులు.	రూపము, రంగు, ప్రకాశము వంటి బాహ్య ప్రేరణలు జీవులలో స్పందనలను మేల్కొల్పుచున్నవి.
గోవ జవ్వాది కరంగు గుబ్బల నీ మెఱుంగు	జవ్వాది సుగంధమువలె పరిమళించు నీ సౌందర్యము.	పరిమళము, స్పర్శ, రూపము, ధ్వని మొదలైన అనుభూతులు పరస్పర సంబంధములను నిర్మించుచున్నవి.
భావజు దాడి రొదలు పాదపు నీ కదలు	మన్మథుని దాడివలె చలించు నీ నడక.	జీవనములోని వివిధ ప్రేరణలు కలసి భావములు, కోరికలు, అనుబంధములు, కదలికలు సృష్టించుచున్నవి.

గూఢార్థవివరణము:

మొదటి చరణములో సౌందర్యము, వలపు, సిగ్గు మొదలైనవి రూపుదిద్దుకొనినట్లు చూచితిమి. ఈ ప్రపంచమంతయు ఒక బృహత్తర సహకారమందించు ఉత్తేజిత వ్యవస్థ వలె కనబడినచో, ఒకదానిని మరొకటి మేల్కొల్పుచున్నది. ఆ మేల్కొలుపుల ఉమ్మడి కదలికయే జీవనము. ఈ చరణములో అవి ఒంటరిగా లేవు.

ఇక్కడ మాట, రంగు, పరిమళము, కదలిక — ఇవన్నీ కలిసి పనిచేయుచున్నవి. మాటకు తన స్వంత భావన లేదు. రంగుకు తన స్వంత ఉద్దేశము లేదు. పరిమళమునకు తన స్వంత అభిప్రాయము లేదు. అయినప్పటికీ జీవి వాటిని అనుభవించి, వాటికి అనుకూలము–ప్రతికూలము అనే అర్థములను కల్పించును.

ఈ విధముగా వ్యక్తిగత స్పందనలు ఒకదానిపై మరొకటి పేరుకొని భావములుగా, భావములు వ్యక్తిత్వములుగా, వ్యక్తిత్వములు సమాజముగా, నిబంధనలుగా, హక్కులుగా రూపుదిద్దుకొనును. ఆ తరువాత జీవి తానే నిర్మించుకున్న ఆ రక్షణ వలయములో చిక్కుకొనును.

అన్నమాచార్యులు ఇక్కడ ప్రేమకథను చెప్పుటలేదు. జీవనములోని వివిధ ప్రేరణలు ఎలా పరస్పరముగా కలిసి మానవ అనుభవమును నిర్మించుచున్నవో సున్నితముగా చూపుచున్నారు. అందుచేత ఈ చరణము పైకి శృంగార వర్ణనగా కనిపించినా, లోతులో జీవనము తనను తాను ఎలా అల్లుకొనుచున్నదో తెలియజేయు పరిశీలనగా నిలుస్తుంది.

---

మూడవ చరణం:

ముద్దుల నీ నగవు చిమ్ముల రతి బిగువు

అద్దలింపుఁ గసరు మోహంపుఁ గొసరు

గద్దరి నీ యలపు వెంకటపతి తలఁపు

అద్దపునీమోము మోహనరతిసాము ॥విచ్చే॥

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
ముద్దుల నీ నగవు చిమ్ముల రతి బిగువు	ముద్దులు చిందించు నీ నవ్వు, అనురాగ బంధములను మరింత బిగించుచున్నది.	జీవుల మధ్య ఏర్పడిన అనుబంధములు, సాన్నిహిత్యములు, పరస్పర స్పందనలు మరింత లోతుగా స్థిరపడుచున్నవి.
అద్దలింపుఁ గసరు మోహంపుఁ గొసరు	మోహము రెచ్చగొట్టుచున్నది, ఆకర్షణను పెంపొందించుచున్నది.	అనుభవములు, జ్ఞాపకములు, ఆశలు పరస్పరమును పోషించుకొని వ్యక్తిత్వ నిర్మాణమును బలపరచుచున్నవి.
గద్దరి నీ యలపు వెంకటపతి తలఁపు	ఓ వెంకటపతీ! మోసగాడివలె మమ్ములను నీ చుట్టూ అలుపు వచ్చునట్లు తిప్పించుచున్నావు.	వెంకటపతీ! ఈ మాయ యొక్క స్వభావమును గ్రహించక, దానిలోనే తిరుగుచూ జీవి అలసిపోవుచున్నాడు.
అద్దపు నీ మోము మోహనరతిసాము	మోహనమగు అనురాగక్రీడలలో నీ ముఖము తేటతెల్లముగా ప్రకాశించుచున్నది.	అద్దమువలె స్పష్టమైన ఆ ముఖమును ఒక్కసారి దర్శించినచో, మోహనమగు ఆ సమగ్ర సౌందర్యమునకు ఎదురుగా రతిసాములు, ఆకర్షణలు, అనురాగ క్రీడలు ఎంత చిన్నవో తేటతెల్లమగును.

గూఢార్థవివరణము:

మొదటి రెండు చరణములలో జీవనములోని సిగ్గు, వలపు, ఆకర్షణ, స్పందన, పరస్పర మేల్కొలుపులు ఎలా రూపుదిద్దుకొనుచున్నవో చూచితిమి. ఈ మూడవ చరణములో ఆ కదలికలన్నియు పరాకాష్ఠకు చేరినట్లు కనిపించును.

కాని అన్నమాచార్యులు వాటిని ఖండించుటలేదు. ప్రశంసించుటలేదు.

ఆకర్షణలు, మోహములు, అనుబంధములు, అనుభవములు తమ పని తాము చేసుకొనుచున్నవి. జీవి వాటిలో చిక్కుకొని వాటినే జీవనమని భావించుచున్నాడు. ఈ స్థితినే "గద్దరి నీ యలపు" అనే పదముతో కవి సున్నితముగా సూచించుచున్నాడు. ఇక్కడ గద్దరి అనగా నింద కాదు; మాయ యొక్క విచిత్ర స్వభావమును సూచించు కవితాత్మక ప్రయోగము. అయితే చరణము చివరలో ఒక్కసారిగా దృష్టి మారును.

"అద్దపు నీ మోము" అనే పాదము కీర్తనకు కీలకము. ఇంతవరకు కనిపించిన సిగ్గు, వలపు, మోహము, యౌవనము, అనురాగము అన్నిటికీ మూలమగు ఆ సౌందర్యము, ఆ స్పష్టత, ఆ చైతన్యము అద్దమువలె తేటతెల్లముగా ప్రత్యక్షమగుచున్నది. ఇదే పల్లవిలోని "వెన్నెలబొమ్మ".

విద్యుత్తు ప్రవహించినపుడు తంతి ఒక్కసారిగా వెలిగినట్లు, జీవితం యొక్క అంతఃసంబంధములు ఒక క్షణములో స్పష్టమగు స్థితి. ఆ స్పష్టత ముందు మోహములు గాని, ఆకర్షణలు గాని, రతిసాములు గాని ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత కలిగినవిగా నిలువవు. వాటిని ఖండించవలసిన అవసరమూ లేదు. ఆ స్పష్టత కలిగినచోట అవి తమ తగిన స్థానములలో తామే నిలుచును.

అందువలన ఈ చరణము శృంగార వర్ణనతో ముగియదు; అద్దపు నీ మోము అనే దర్శనముతో ముగుస్తుంది. అదే ఈ కీర్తనకు శిఖర స్థానం.

---

336 maṃci guṇamulugala maguvala sāja midi (మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది)

 TALLAPAKA ANNAMACHARYULU

336 మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది

(maṃci guṇamulugala maguvala sāja midi)

తెలుగులో చదవడానికి ఇక్కడ నొక్కండి.

INTRODUCTION 

Our understanding of the Divine as "omnipresent" is often just an intellectual concept—a mere belief rather than an absolute conviction. This is the fundamental gap between an ordinary seeker and a true devotee. While some live merely within the swings of imagination, a devotee lives in absolute, unwavering trust.

When we choose to believe in one thing but harbour doubt about another, selective choice (preferential bias) is still actively at work within us. In such a state, the word "omnipresent" becomes nothing more than a verbal refuge to hide behind. Once this distinction becomes clear, the essence of this sankeertana unfolds effortlessly.

Our habitual mode of understanding is rooted in duality—accepting certain aspects of existence while rejecting others, leading to perpetual highs and lows. If the self, along with the very world it is immersed in, both belong to the same all-pervading Divine, then whence arise these inequalities and hidden biases? Why direct our vision elsewhere when only that One Supreme exists? Annamacharya does not lecture us on morality here; he simply holds up a mirror to show us exactly where we stand. 

శృంగార సంకీర్తన

రాగి రేకు: 1931-5  సంపుటము - సంకీర్తన: 29-125

మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది యెంచుకొని దయతోడ నేలుకొనవయ్యా            ॥పల్లవి॥ మనసు నమ్మిన సతి మరి యనుమానించదు ననిచిన వనిత పెనఁగులాడదు యెనసిన జవరాలు యెరవులుసేయదు పనుపడి రతులకు బాఁతిపడుఁగాని    ॥మంచి॥ మరిగిన యాఁటది మరి పాయనేరదు దొరసిన యిల్లాలు దూర దెంతైనా సరి నిచ్చకపులేమ జరపులఁ బెట్టదు యిరవైన కాఁపురాన కేఁకారుఁగాని        ॥మంచి॥ తగులైన కామిని తప్పులేమీ నెంచదు మొగమిచ్చకపు ఇంతి వెగటాడదు నిగిడి శ్రీవేంకటేశ నీదేవు లలమేల్మంగ సొగిసి యీకూఁటముల జొక్కించుఁగాని             ॥మంచి॥

ROMANTIC POEM

Copper Plate: 1931-5  Volume: 29-125

maṃci guṇamulugala maguvala sāja midi yeṃcukoni dayatōḍa nēlukonavayyā ॥pallavi॥ manasu nammina sati mari yanumāniṃcadu nanicina vanita penaṃ̐gulāḍadu yenasina javarālu yeravulusēyadu panupaḍi ratulaku bāṃ̐tipaḍuṃ̐gāni  ॥maṃci॥ marigina yāṃ̐ṭadi mari pāyanēradu dorasina yillālu dūra deṃtainā sari niccakapulēma jarapulaṃ̐ beṭṭadu yiravaina kāṃ̐purāna kēṃ̐kāruṃ̐gāni ॥maṃci॥ tagulaina kāmini tappulēmī neṃcadu mogamiccakapu iṃti vegaṭāḍadu nigiḍi śrīvēṃkaṭēśa nīdēvu lalamēlmaṃga sogisi yīkūṃ̐ṭamula jokkiṃcuṃ̐gāni   ॥maṃci॥

Details and Discussions:

Chorus (Pallavi):

మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది

యెంచుకొని దయతోడ నేలుకొనవయ్యా ॥పల్లవి॥

maṃci guṇamulugala maguvala sāja midi

yeṃcukoni dayatōḍa nēlukonavayyā          ॥pallavi॥

Literal Sense:  

Poem Line	Normal Sense	Philosophical sense
మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది	This is the inherent, natural disposition (saajamu = natural) of women endowed with virtuous qualities.	In various spiritual traditions, all individual souls (jivas) are viewed as the feminine principle. The natural, uncontrived qualities that remain in human beings constitute their true nature (Prakriti)
యెంచుకొని దయతోడ నేలుకొనవయ్యా	O Lord! Choose us and govern our lives out of Your sheer compassion.	O Lord! We lack the capacity to reach Your doorstep on our own. Spot our tiny existence in this vast cosmos, and out of Your absolute grace, claim our hearts as Your own.

Deeper Note:

This sankeertana explores how the Divine is perceived simultaneously as a husband by a young maiden, and as the all-pervading Cosmic Reality by a yogi.

 

"మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది": This is not a moral sermon. Here, "virtuous qualities" actually imply one's inherent, original nature. When artificially acquired traits and ego defences drop away, what remains is the pristine, natural state of being.

 

"యెంచుకొని దయతోడ నేలుకొనవయ్యా": It implies an awareness that there is no predefined path or method to reach the Supreme. Recognizing that we cannot bridge the distance ourselves, we implore the Divine to seek us out.

---

First Stanza:

మనసు నమ్మిన సతి మరి యనుమానించదు

ననిచిన వనిత పెనఁగులాడదు

యెనసిన జవరాలు యెరవులుసేయదు

పనుపడి రతులకు బాఁతిపడుఁగాని ॥మంచి॥

manasu nammina sati mari yanumāniṃcadu

nanicina vanita penaṃ̐gulāḍadu

yenasina javarālu yeravulusēyadu

panupaḍi ratulaku bāṃ̐tipaḍuṃ̐gāni          ॥maṃci॥

Literal Sense:

Poem Line	Romantic Sense	Philosophical sense
మనసు నమ్మిన సతి మరి యనుమానించదు	A wife who trusts her husband from the depths of her heart does not repeatedly doubt him.	Absolute trust and doubt cannot occupy the same space. Where one exists, the other must cease to be.
ననిచిన వనిత పెనఁగులాడదు	A woman whose heart blossoms with love (nanicina = blossomed/sprouted) does not argue or fret with her beloved.	A mind that has flowered inwardly accepts reality without friction (penagulaata).
యెనసిన జవరాలు yераవులుసేయదు	A young maiden who has surrendered her heart does not treat her beloved as someone separate (eravulu = separate/other).	Our trust is often partial. While claiming to trust the Divine, we habitually create alternative backup plans. There is only One that exists. The Divine. Are there real alternatives?
పనుపడి రతులకు బాఁతిపడుఁగాని	Submitting herself completely (panupadi = to surrender/yield), she yearns for union.	Yielding entirely to the cosmic order (Jagannatha) and flowing seamlessly with the current of life without any resistance or opposition.

Deeper Notes: 

"మనసు నమ్మిన సతి మరి యనుమానించదు": Trust and doubt are often mere labels we manipulate. True trust is the absence of the need for these labels.

"ననిచిన వనిత పెనఁగులాడదు": Inner friction is a sign of internal conflict with truth.

"యెనసిన జవరాలు yераవులుసేయదు": A hesitant, wavering mind maintains its separate identity. Where absolute unity exists, the notion of a separate entity dissolves.

"పనుపడి రతులకు బాఁతిపడుఁగాని": When Jagannatha pervades all, can a separate ego-identity stand?

---

Second Stanza:

మరిగిన యాఁటది మరి పాయనేరదు

దొరసిన యిల్లాలు దూర దెంతైనా

సరి నిచ్చకపులేమ జరపులఁ బెట్టదు

యిరవైన కాఁపురాన కేఁకారుఁగాని ॥మంచి॥

marigina yāṃ̐ṭadi mari pāyanēradu

dorasina yillālu dūra deṃtainā

sari niccakapulēma jarapulaṃ̐ beṭṭadu

yiravaina kāṃ̐purāna kēṃ̐kāruṃ̐gāni          ॥maṃci॥ 

Literal Sense:

Poem Line	Romantic Sense	Philosophical sense
మరిగిన యాఁటది మరి పాయనేరదు	A woman immersed in the bliss of her beloved can no longer bear to be separated from him.	"A yogi who has touched that indefinable state no longer finds himself moving comfortably within old habitual mental patterns (chitta-vrittis)."
దొరసిన యిల్లాలు దూర దెంతైనా	A mature, experienced housewife never blames (duurutha = to blame/criticize) her husband, no matter the hardship.	One who is anchored in the state of yoga quietly undergoes the trials of transformation without turning them into accusation.
సరి నిచ్చకపులేమ జరపులఁ బెట్టదు	A woman who genuinely loves does not postpone or delay (jarapula bettadu) her beloved's wishes.	Free from the artificial division of actions into "worldly duties" and "divine acts," the seeker remains steady and unhurried even under provocation.
యిరవైన కాఁపురాన కేఁకారుఁగాని	Despite hardships, she deeply cherishes and seeks to preserve that stable, permanent household (ఇరవు = stable home; ఏకారుఁ = yearns for/endures).	Even amidst life's inevitable friction, the seeker steadfastly serves the eternal, unchanging truth rather than reacting in haste.

Deep Notes:

“మరిగిన యాఁటది మరి పాయనేరదు": Does slipping back into old mental ruts constitute yoga?"

 

"దొరసిన యిల్లాలు దూర దెంతైనా": To blame or criticize is a natural reaction to pain. It simply indicates the persistence of old patterns.

"సరి నిచ్చకపులేమ జరపులఁ బెట్టదు": "‘I am worshipping God’ or ‘I am a spiritual person’—are these too not subtle continuations of old mental patterns?" What, then, is implied by "యిరవైన కాఁపురాన కేఁకారుఁగాని”? (steadfastly serves the eternal)

Bottom of Form

Top of Form

Bottom of Form

Top of Form

Bottom of Form

---

Third Stanza:

తగులైన కామిని తప్పులేమీ నెంచదు

మొగమిచ్చకపు ఇంతి వెగటాడదు

నిగిడి శ్రీవేంకటేశ నీదేవు లలమేల్మంగ

సొగిసి యీకూఁటముల జొక్కించుఁగాని ॥మంచి॥

tagulaina kāmini tappulēmī neṃcadu

mogamiccakapu iṃti vegaṭāḍadu

nigiḍi śrīvēṃkaṭēśa nīdēvu lalamēlmaṃga

sogisi yīkūṃ̐ṭamula jokkiṃcuṃ̐gāni          ॥maṃci॥

Literal Sense: 

Poem Line	Normal Sense	Philosophical sense
తగులైన కామిని తప్పులేమీ నెంచదు	A woman deeply attached in love never counts the flaws or mistakes of her beloved.	"A mind established in the all-pervading reality no longer stands apart to criticize the world."
మొగమిచ్చకపు ఇంతి వెగటాడదు	A wife who speaks pleasingly to her husband's face (mogamiccakapu) does not harbour disgust or speak ill behind his back.	"A yogi who has wholeheartedly embraced the omnipresent reality does not maintain one face within and another without."
నిగిడి శ్రీవేంకటేశ నీదేవు లలమేల్మంగ	O Lord Venkateshwara, who is hidden within! (till this point poet is aware) the very one seeking Alamelumanga (Poet’s sense of separation completely dissolves).	O Lord of the universe, hidden deep within the heart!  (Yogi is aware till this point) The moment the seeker ceases to look outward, the artificial distinction between the seeker and the sought vanishes.
సొగిసి యీకూఁటముల జొక్కించుఁగాని	This beautiful, harmonious union makes the entire relationship exquisitely radiant.	Our relationship with this living universe is essentially one of absolute oneness, not an artificial or forced arrangement. When artificiality is stripped away, the inherent beauty of this cosmic union reveals itself.

Deep Notes:

"తగులైన కామిని తప్పులేమీ నెంచదు": If there is no separation, who is left to judge?

 

"మొగమిచ్చకపు ఇంతి వెగటాడదు": Can an enlightened mind harbour double standards?

 

"నిగిడి శ్రీవేంకటేశ నీదేవు లలమేల్మంగ": "The poet realizes that the Lord is already seated within. With that realization, the sense of separation begins to dissolve, and a profound feeling of non-duality (Abheda) envelops consciousness."

 

"సొగిసి యీకూఁటముల జొక్కించుఁగాని": "What is our true relationship with this world? Is it one of intrinsic unity, or are artificial divisions and fragmented patterns still shaping our perception?"

---

X-X-The END-X-X