T-6 వెనకేదో ముందరేదో వెఱ్ఱి నేను

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు

6 వెనకేదో ముందరేదో వెఱ్ఱి నేను

For English Version Press Here

ఉపోద్ఘాతము 

ఈ కీర్తన చాలా సరళంగా కనిపిస్తుంది. కానీ పద్నాలుగు పాదాలలో అన్నమాచార్యులు మనిషి నేరుగా వాస్తవంలో జీవించడంలేదని; తనకు తెలిసినదాని ఆధారంగా ఒక “నిజాన్ని” ఏర్పరచుకుని, దానినే తరువాతి అడుగులకు మార్గదర్శకంగా చేసుకుంటూ జీవిస్తాడని నిశ్శబ్దంగా చూపిస్తారు. “మనకు మనమే తెలియము” అని ఆయన ఎక్కడా ప్రకటించరు. మనం ఎలా మనకు ఒక ప్రపంచాన్ని ఏర్పరచుకుని, అందులోనే జీవిస్తున్నామో చూపిస్తారు.

ముందు జరిగినది మనకు తెలుసు. తరువాతి కొన్ని క్షణాల్లో ఏమి జరుగుతుందో కూడా బహుశా ఊహించగలమని అనుకుంటాము. అక్కడి నుంచే మనకు ఒక నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. దానిని ఆధారంగా చేసుకుని తరువాతి అడుగు, ఆ తరువాతి అడుగులు వేస్తాము. తెలిసినదాని నుంచి తెలియనిదానికి ఒక “నిజాన్ని” ఏర్పరచుకుని, దానినే జీవితానికి మార్గదర్శకంగా చేసుకుంటాము.

కవి ఇదే విధానాన్ని ఒక్కోసారి పరీక్షించుకుంటూ ముందుకు వెళ్తారు. మరొక జన్మ ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. తరువాతి జీవితం ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. రేపు ఏమవుతుందో తెలియదు. నిద్ర తరువాత లేస్తానో లేదో కూడా తెలియదు. అయినా భవిష్యత్తు తనకు తెలిసినట్టుగా దాని కోసం సిద్ధపడుతూనే ఉంటాడు. తాను ఏర్పరచుకున్న అవగాహనలోనే తనను తాను పరీక్షించుకుంటున్నంతకాలం, తనకు ఎటువంటి సమస్య కనిపించదు.

తరువాత కనిపిస్తున్న ప్రపంచం అతనికి మరొక ఆధారంగా మారుతుంది. కనిపించింది, ఆకర్షించింది, ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. అందులో నిమగ్నమవడంలో తప్పేమీ కనిపించదు. ఈలోగా కాలం గడిచిపోతుంది. బయట జరుగుతున్నదాన్ని చూస్తూ, తనలో జరుగుతున్నదాన్ని చూడడు.

అప్పుడు ఒక కొత్త అనుమానము వస్తుంది: "పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని" పాపం చేశాను; మరచిపోయాను; దాని వల్ల నాకేమీ కాలేదే అన్న ధీమా వస్తుంది. జీవితం కొనసాగుతోంది. ఇది తనను తాను బయటపడేసుకునే ఒక మార్గంలా కనిపిస్తుంది. కానీ వెంటనే: "వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ" తాను మరచిపోయినా, అవి నేర్పుగా నమోదు అవుతున్నాయని అతనికి తెలియదు. తనకు తెలియకపోవడాన్నే దాని నుంచి బయటపడటానికి ఒక మార్గంగా భావిస్తాడు. తనకు తానే ఒక మినహాయింపు ఇచ్చుకుంటాడు.

ఇక్కడే పల్లవిలోని ప్రశ్న మళ్లీ ముందుకు వస్తుంది: “నా-మనసు మరులు దేర మందేదొకో” ఇంతవరకు తాను ఏర్పరచుకున్న “నిజాల”లోనే జీవించాడు. ఇప్పుడు ప్రశ్న ఆ నిజాలలో కాదు; తన మనసు చూసే విధానంలోనే మోహం ఉందేమో అన్న అనుమానము దగ్గరకు వస్తుంది. అయితే ఈ మోహం నుంచి బయటపడటానికి మందేమిటో కూడా అతనికి తెలియదు.

అక్కడి నుంచి శోధన మొదలవుతుంది. శ్రీ వేంకటేశుణ్ణి వెతకడం అంటే కనిపించే మరొక వస్తువును వెతకడం కాదు. అది అవ్యక్తాన్ని వెతికే శోధన. కనిపించనిదాన్ని కనిపించే వస్తువులా వెతకలేడు. అందుకే కనబడడు. చివరికి అన్నమాచార్యులు “నేను తెలుసుకున్నాను” అని చెప్పరు. ఆయన చేరేది: ముందు — నాకు తెలియదని కూడా తెలియదు. ఇప్పుడు — నాకు తెలియదని నాకు తెలుసు.

ఇదే ఈ కీర్తన యొక్క అసాధారణత. ఒక మనిషి తనకు తెలిసినదానితో ఒక ప్రపంచాన్ని నిర్మించుకుని, దానినే నిజమని భావించి జీవించే విధానాన్ని చూపిస్తూ, చివరకు ఆ ప్రపంచాన్ని నిర్మించిన మనసునే మన ముందుంచుతారు. పద్నాలుగు పాదాలలో — ఒక వ్యక్తి జీవిత పటం మాత్రమే కాదు; మొత్తం మానవ జీవిత పురోగతి బయట​బడుతుంది.

అధ్యాత్మ​ సంకీర్తన

రాగి రేకు: 103-4  సంపుటము - సంకీర్తన: 2-16

వెనకేదో ముందరేదో వెఱ్ఱి నేను నా- మనసు మరులు దేర మందేదొకో        ॥పల్లవి॥ చేరి మీఁదటిజన్మము సిరులకు నోమేఁ గాని యే రూపై పుట్టుదునో యెఱఁగ నేను కోరి నిద్రించఁ బరచుకొన నుద్యోగింతుఁ గాని సారె లేతునో లేవనో జాడ దెలియ నేను            ॥వెన॥ తెల్లవారినప్పుడెల్లా తెలిసితిననేఁ గాని కల్లయేదో నిజమేదో కాన నేను వల్ల చూచి కామినుల వలపించేఁ గాని మొల్లమై నామేను ముదిసిన దెరఁగ    ॥వెన॥ పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ యేపున శ్రీవేంకటేశు నెక్కడో వెతకేఁ గాని నాపాలిదైవమని నన్నుఁ గాచు టెఱఁగ              ॥వెన॥

Details and Explanations:

పల్లవి:

వెనకేదో ముందరేదో వెఱ్ఱి నేను నా-

మనసు మరులు దేర మందేదొకో ॥పల్లవి॥ 

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
వెనకేదో ముందరేదో	ఎక్కడి నుంచి వచ్చానో, ఎక్కడికి పోతానో తెలియదు.	ఈ అనంత జీవన పరిణామాలలో వెనకేదో ముందరేదో తెలియదు. ఈ జీవితం ఏ క్రమంలో నడుస్తున్నదో నాకు తెలియదు.
వెఱ్ఱి నేను	అర్థం చేసుకోలేను నేను.	ఆ క్రమాన్ని పూర్తిగా తెలియకపోయినా, తెలిసినట్టుగా నా అంచనాలతో జీవించే వాడిని.
నా-మనసు మరులు దేర	నా మనసు ఈ మోహము నుండి బయటపడాలి.	కనిపించేదానితో, తెలిసినట్టనిపించేదానితో ఏర్పడిన మోహం నుండి నా మనసు బయటపడాలి.
మందేదొకో	దానికి మందేమిటో తెలియదు.	ఈ మోహం నుండి బయటపడటానికి మార్గమేమిటో తెలియదు.

గూఢార్థవివరణము: 

వెనకేదో ముందరేదో: వెనక అంటే చాలా దూరంలో ఉన్న గతం మాత్రమే కాదు. ఇప్పుడే గడిచిపోయిన క్షణం కూడా వెనకే. అది మనకు తెలిసినదే. కానీ అది ముగిసిపోయింది. దానిని గురించి ఆలోచిస్తున్నంతలో మనం ఇప్పుడు జరుగుతున్న క్షణం నుండి విడిపోతాము.

ముందర కూడా చాలా దూరంలోని భవిష్యత్తు మాత్రమే కాదు. తరువాతి క్షణం కూడా ముందరే. అది ఇంకా జరగలేదు. అయినా అది ఎలా ఉండబోతుందో మనసు ముందుగానే ఊహించుకుంటుంది.

అంటే, వెనకను పట్టుకుంటే అది ఇప్పటికే ముగిసిపోయింది. ముందరను పట్టుకుంటే అది ఇంకా రాలేదు. ఈ రెండింటి వైపు మనసు కదులుతున్నంతకాలం, ఇప్పుడున్న క్షణంపై దాని పట్టు తగ్గిపోతుంది.

అందుకే “వెనకేదో ముందరేదో” అనేది కేవలం గతం–భవిష్యత్తు గురించి తెలియకపోవడం కాదు. ఇప్పుడే గడిచిపోయినదాన్ని కూడా తిరిగి పట్టుకోలేను; ఇంకా రాని దానిని ముందుగానే తెలుసుకోలేను. అయినా మనసు రెండింటినీ పట్టుకుని జీవిస్తుంది.

వెఱ్ఱి నేను: ఇప్పుడు “వెఱ్ఱి” ఎందుకు అన్నారో తెలుస్తుంది. వెనకదాన్ని పట్టుకోలేను. ముందరదాన్ని తెలుసుకోలేను. అయినా వాటి ఆధారంగా నా జీవితాన్ని  నడుపుతున్నాను. తెలియని దానిపై నిశ్చయం ఏర్పరచుకోవడమే ఇక్కడి వెఱ్ఱితనం.

నా-మనసు మరులు దేర:  అందుకే మరులు — మోహము. “వెనకేదో ముందరేదో నాకు తెలుసు” అన్న భావనలోనే ఈ మోహం ఉంది. దానినుండి నా మనసు బయటపడాలి.

మందేదొకో:  కానీ దానికి మందేమిటో కూడా తెలియదు. ఇక్కడ అన్నమాచార్యులు మనకు ఏదో ఒక మందును సూచించరు. మోహంలో ఉన్న మనసు తానే నిర్ణయించుకునే మందు కూడా సరైనదేనని ఎలా నిశ్చయించగలదు? అనే ప్రశ్నను ముందుచుతున్నారు.

 Bottom of Form

---

మొదటి చరణం:

చేరి మీఁదటిజన్మము సిరులకు నోమేఁ గాని

యే రూపై పుట్టుదునో యెఱఁగ నేను

కోరి నిద్రించఁ బరచుకొన నుద్యోగింతుఁ గాని

సారె లేతునో లేవనో జాడ దెలియ నేను ॥వెన॥         

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
చేరి మీఁదటిజన్మము సిరులకు నోమేఁ గాని	వచ్చే జన్మలో సుఖసంపదల కోసం కూడా ఇప్పుడే ప్రయత్నిస్తాను.	మనిషి తనకు తెలియని రాబోయే జీవితాన్ని కూడా తనకు అనుకూలంగా ఉండేలా చేసుకునే ధోరణి ఒకటి. అంతకు మించి, భవిష్యత్తు నుంచి విడదీయలేని చూపు మరొకటి.
యే రూపై పుట్టుదునో యెఱఁగ నేను	నేను ఏ రూపంలో పుడతానో నాకు తెలియదు.	నేను సిద్ధపడుతున్న ఆ రాబోయే జీవితం ఎలా ఉంటుందో తెలియనప్పుడు, దాని కోసం చేస్తున్న నా ప్రయత్నానికి ఆధారం ఏమిటి? రాబోయే క్షణంలో ఏమౌతుందో తెలియనప్పుడు, దానికి నేను ఎలా సిద్ధపడగలను?
కోరి నిద్రించఁ బరచుకొన నుద్యోగింతుఁ గాని	నిద్రపోయేటప్పుడు ఉదయం లేవాలని అనుకుంటూ పనులు సర్దుకుంటాను.	ఇంకా రాని తరువాతి క్షణం కూడా నా అధీనంలో లేనప్పుడు, అది తప్పక నేను ఊహించినట్టే జరుగుతుందని భావించి చరమార్థానికి సిద్ధపడుతున్నాను.
సారె లేతునో లేవనో జాడ దెలియ నేను	నేను తిరిగి లేస్తానో లేదో నాకు తెలియదు.	అత్యంత సమీపమైన భవిష్యత్తు — తదుపరి క్షణం — కూడా నాకు నిశ్చయంగా తెలియదు. అయినా దాని తరువాతి జీవితాన్ని గురించి నిశ్చయాలతో ఆలోచిస్తున్నాను.

గూఢార్థవివరణము:

ఒక్క క్షణాన్ని అది జరుగుతున్నప్పుడే గమనించండి. మన దృష్టి జరుగుతున్న ఆ క్షణంలో తప్ప మిగతా అన్నిచోట్లకూ తిరుగుతున్నట్టుగా ఉంటుంది.

కవి దూరంగా ఉన్న​ భవిష్యత్తుతో ప్రారంభిస్తారు —చేరి మీఁదటిజన్మము సిరులకు నోమేఁ గాని — మరొక జన్మ — అక్కడి నుంచి క్రమంగా మనలను తరువాతి మేల్కొలుపు — సారె లేతునో లేవనో జాడ దెలియ నేను వరకు తీసుకొస్తారు.

మరొక జన్మ ఎలా ఉంటుందో తెలియకుండానే దాని కోసం సిద్ధపడతాము. రేపు ఏమి తెస్తుందో తెలియకుండానే రేపటి కోసం సిద్ధపడతాము. నిద్రపోయేటప్పుడు మళ్లీ లేస్తాననే భావనతో పడుకుంటాము. అయినా, తరువాతి క్షణంలో ఏమి జరుగుతుందో కూడా మనకు తెలియదు.

అన్నమాచార్యులు మనం ప్రణాళికలు వేసుకోవడం, ముందస్తు ఏర్పాట్లు చేసుకోవడం మానేయాలని చెప్పడం లేదు. అంతకంటే సూక్ష్మమైన విషయాన్ని చూపిస్తున్నారు. ముందు ఏమి జరుగుతుందో మనకు తెలియదు. అయినా తెలిసినట్టుగానే ప్రవర్తిస్తాము. అదే పల్లవిలోని హృదయంలో గుచ్చుకొనే “వెఱ్ఱి నేను”.

---

రెండవ చరణం:

తెల్లవారినప్పుడెల్లా తెలిసితిననేఁ గాని

కల్లయేదో నిజమేదో కాన నేను

వల్ల చూచి కామినుల వలపించేఁ గాని

మొల్లమై నామేను ముదిసిన దెరఁగ      ॥వెన॥

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
తెల్లవారినప్పుడెల్లా తెలిసితిననేఁ గాని	తెల్లవారగానే నా చుట్టూ కనిపించేదంతా నాకు తెలుస్తుంది.	నా ముందున్న వ్యక్తమైనదానిని అందరిలాగానే సాధారణంగా చూస్తాను, తెలుసుకుంటాను. ఇందులో నా ప్రత్యేకత ఏమీ లేదు.
కల్లయేదో నిజమేదో కాన నేను	అయినా ఇందులో ఏది అసత్యమో, ఏది సత్యమో నేను చెప్పలేను.	నేను మేల్కొని ఉన్నాను; అంతా స్పష్టంగానే కనిపిస్తున్నప్పటికీ చూస్తున్నదానిలో ఏది సత్యమో, ఏది అసత్యమో నిర్ధారించలేను.
వల్ల చూచి కామినుల వలపించేఁ గాని	స్త్రీలను చూసి వారిపట్ల ఆకర్షితుడనవుతాను.	కనిపించేది సహజంగానే నన్ను ఆకర్షిస్తుంది. దానికి స్పందిస్తూ ఒక కోరిక తరువాత మరొక కోరికలో చిక్కుకుంటాను. ఆ ఆకర్షణ వెనుక ఏముందో నేను తెలుసుకోను.
మొల్లమై నామేను ముదిసిన దెరఁగ	నా శరీరం ఎలా వృద్ధాప్యానికి చేరిందో నాకు తెలియదు.	నా ముందున్నదానికి స్పందిస్తూ ఉంటాను; నాలో వయస్సుతో జరుగుతున్న మార్పులను మాత్రం గమనించకుండా ఉంటాను.

గూఢార్థవివరణము:

భగవద్గీత 2-69 ఇలా చెబుతోంది: ప్రాణులకు పగలైనది పండితునికి అజ్ఞానపు రాత్రి; ప్రాణులకు రాత్రియైనది అంతర్ముఖులైన జ్ఞానులకు పగలు. అందువల్ల పగటి వెలుగులో సాధారణ​ మనిషి నిర్ణయించుకున్నది తప్పనిసరిగా పరిపూర్ణ అవగాహన కాదు.

అందుకే అన్నమాచార్యులు ఇలా అంటారు: “తెల్లవారినప్పుడెల్లా తెలిసితిననేఁ గాని — కల్లయేదో నిజమేదో కాన నేను.” నేను మేల్కొని ఉన్నాను అని అనుకుంటాను. నా ముందున్నది నాకు కనిపిస్తుంది. దానిని తెలుసుకుంటాను. కానీ భగవద్గీత 2-69లో చెప్పిన ప్రకారం, మనమున్న స్థితిలో కనిపిస్తున్నదానిలో ఏది నిజమో, ఏది అసత్యమో మాత్రం నిర్ణయించలేము.

ఇప్పుడు కవి కేవలం బయట ప్రపంచాన్ని గురించి చెప్పడం కాదు. అదే విషయాన్ని తనలోనే చూపిస్తున్నారు. “వల్ల చూచి కామినుల వలపించేఁ గాని / మొల్లమై నామేను ముదిసిన దెరఁగ” కనిపించినదాన్ని చూస్తాను. అది నన్ను ఆకర్షిస్తుంది. దాని వైపు నా మనసు వెళ్తుంది. కామినుల వలపు దానికి ఒక ఉదాహరణ. ఆ ఆకర్షణలో మునిగిపోయి, నాలోనే జరుగుతున్న మార్పును మాత్రం గమనించను. కనీసం నా శరీరం వృద్ధాప్యానికి చేరుతున్నదని కూడా నేను గమనించలేను.

ఇక్కడ మొదటి రెండు పాదాల పరిశీలన మరింత లోతుగా మారుతుంది: బయట కనిపించేదానిలో మేల్కొని ఉన్నాను; నాలోనే జరుగుతున్నదాన్ని మాత్రం చూడను. అదే “నా-మనసు మరులు దేర” — కనిపిస్తున్నదానిలో మునిగిపోవడమే మోహం. అందుకే: “మందేదొకో”

మోహంలో ఉన్నానని తెలుసుకోవడమే దీనికి మొదటి మందు. అది తెలిసిన వెంటనే ప్రశ్న వస్తుంది: “వయసు పెరుగుతున్నది అని గమనించలేమా?” కష్టమైనది మందు తెలుసుకోవడం కాదు. కష్టమైనది — నేను ఏ స్థితిలో ఉన్నానో తెలుసుకోవడం.

---

మూడవ చరణం:

పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని

వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ

యేపున శ్రీవేంకటేశు నెక్కడో వెతకేఁ గాని

నాపాలిదైవమని నన్నుఁ గాచు టెఱఁగ ॥వెన॥

భావము:

కీర్తన పాదము	సాధారణ భావము	అంతరార్థము
పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని	పాపాలు చేసి, వాటిని మరచిపోయి, మళ్లీ అదే తప్పులు చేస్తూ జీవిస్తున్నాను.	నేను చేసిన తప్పులను మరచిపోగలను. కానీ మరచిపోవడం వల్ల అవి మాయమైపోవు. అదే పాత తప్పులను మళ్లీ కొనసాగిస్తూనే ఉంటాను.
వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ	నేను మరచిపోయినా, చిత్రగుప్తుడు వాటిని నేర్పుగా చిట్టాలో వ్రాస్తున్నాడని నాకు తెలియదు.	నేను మరచిపోతాను; కానీ చిత్రగుప్తుడు మరచిపోకుండా వాటిని నమోదు చేస్తూనే ఉంటాడు. నేను ఏమి నమోదు చేయబడుతున్నదో తెలుసుకోను. అయినా, ఏదో ఒక సమయంలో వాటికి నేను సమాధానం చెప్పవలసి ఉంటుంది.
యేపున శ్రీవేంకటేశు నెక్కడో వెతకేఁ గాని	శ్రీ వేంకటేశుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో తెలియక ఆయనను వెతుకుతున్నాను.	నా పాపాల పుట్టను చూసి, ఏమి చేయాలో తెలియక, శ్రీ వేంకటేశుణ్ణి బయట ఎక్కడెక్కడో వెతుకుతున్నాను. దొరకలేదు. అయినా నా వెతుకులాట కొనసాగుతూనే ఉంది.
నాపాలిదైవమని నన్నుఁ గాచు టెఱఁగ	ఆయనే నా పాలిదైవమై నన్ను కాపాడుతున్నాడని నాకు తెలియదు.	నాలో జరిగేదే నాకు తెలియకపోవడం వల్ల, నా జీవితంలో ఇప్పటికే జరుగుతున్నదాన్ని గుర్తించలేను. అయినా నేనింకా జీవించే ఉన్నానంటే, ఆయన ఇంతకాలం నన్ను కాపాడుతూనే ఉన్నాడనే వాస్తవం ద్వారా, కవి తనకు తెలియకుండానే తనలో ఉన్న దైవాన్ని గుర్తిస్తున్నాడు.

గూఢార్థవివరణము:

 

ఈ చివరి చరణం మరింత పదునైనది. కవి ఇక్కడ కూడా “నేను అర్థం చేసుకున్నాను” అని చెప్పరు. చివరకు చేరేది “నాకు తెలియదు” అనే స్పష్టమైన గుర్తింపుకే.

పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని — సాధారణ మనిషి స్థితి. పాపాలు చేస్తాడు, మరచిపోతాడు, మళ్లీ అదే తప్పులను కొనసాగిస్తాడు.

వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ — తాను మరచిపోయినా, తాను చేసినవి నమోదు అవుతున్నాయని అతనికి తెలియదు. తనకు తెలియకపోవడమే అతని అజ్ఞానం. అక్కడి నుంచి కవి మరో స్థాయికి వెళ్తారు:

యేపున శ్రీవేంకటేశు నెక్కడో వెతకేఁ గాని — తన స్థితి తెలిసిన తరువాత, యోగి అవ్యక్తమైనదాన్ని వెతుకుతాడు. కానీ అవ్యక్తమైనది ఒక వస్తువు కాదు; బయట ఎక్కడో దొరికేది కాదు. అందుకే వెతుకులాట కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.

అప్పుడు చివరి పాదం: నాపాలిదైవమని నన్నుఁ గాచు టెఱఁగ — ఇక్కడ ఒక సూక్ష్మమైన మార్పు జరుగుతుంది. కవి “నేను తెలుసుకున్నాను” అనరు. “నాకు తెలియదు” అంటూనే ఉంటారు. అయితే, తాను ఇంకా ఉన్నాడు. ఇంతకాలం తనను కాపాడుతున్న ఒక శక్తి ఉందని గ్రహించకుండా ఉండలేడు. దానివల్లనే దైవాన్ని పరోక్షంగా గుర్తిస్తాడు.

అదే ఈ చరణంలో అసలు మలుపు: “నాకు తెలియదు” అని తెలుసుకోవడం. అది సాధారణ జ్ఞానం కాదు. తన అజ్ఞానాన్ని తానే గుర్తించడం. కవికి చివరకు జ్ఞానం వచ్చినది “నేను తెలుసుకున్నాను” అనే రూపంలో కాదు; “నాకు తెలియదని నాకు తెలిసింది” అనే రూపంలో. ఇక్కడే ఈ చరణం యొక్క పదును వ్యక్తమౌతుంది.

---

కీర్తనలోని భావ పురోగతి:

కీర్తన పాదము	భావము	భావ పురోగతి
వెనకేదో ముందరేదో వెఱ్ఱి నేను నా-మనసు మరులు దేర మందేదొకో	వెనక ఏమిటో, ముందర ఏమిటో తెలియదు. అయినా తెలిసినట్టుగా జీవిస్తున్నాను. మోహంలో ఉన్నాననే విషయం కూడా నాకు తెలియదు.	మోహం నన్ను ముంచేస్తోంది
చేరి మీఁదటిజన్మము సిరులకు నోమేఁ గాని యే రూపై పుట్టుదునో యెఱఁగ నేను కోరి నిద్రించఁ బరచుకొన నుద్యోగింతుఁ గాని సారె లేతునో లేవనో జాడ దెలియ నేను ॥వెన॥	మరొక జన్మ ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. రేపు ఏమవుతుందో తెలియదు. నిద్ర తరువాత లేస్తానో లేదో కూడా తెలియదు. అయినా భవిష్యత్తు నాకు తెలిసినట్టుగా దాని కోసం సిద్ధపడుతూనే ఉంటాను.	నా జీవితానికి ఒక మార్గము ఏర్పరచుకో జూస్తాను
తెల్లవారినప్పుడెల్లా తెలిసితిననేఁ గాని కల్లయేదో నిజమేదో కాన నేను వల్ల చూచి కామినుల వలపించేఁ గాని మొల్లమై నామేను ముదిసిన దెరఁగ               ॥వెన॥	మేల్కొని ఉన్నాను. కనిపిస్తున్నదంతా తెలుసుకుంటాను. కానీ కనిపిస్తున్నదానిలో ఏది నిజమో నాకు తెలియదు. కనిపించింది → ఆకర్షించింది → దానిలో మునిగిపోయాను. అంతలో నా శరీరం ముదుస్తున్నదాన్ని కూడా చూడలేదు.	సత్యాన్వేషణ చేయ బోతాను. జీవితపు ఆకర్షణలలో మునిగి ముసలి వాడైపోతాను
పాపాలు చేసి మఱచి బ్రదుకుచున్నాఁడఁ గాని వైపుగఁ జిత్రగుప్తుడు వ్రాయు టెఱఁగ	నేను పాపాలు చేసి దాన్ని మరచిపోతాను. అది నమోదు అవుతున్నదని కూడా నాకు తెలియదు.	పాపాలు చేస్తూనే ఉంటాను
యేపున శ్రీవేంకటేశు నెక్కడో వెతకేఁ గాని	ఇప్పుడు శోధన మొదలవుతుంది నా స్థితి నాకు స్పష్టమవుతున్న కొద్దీ, తెలియని దానిని వెతకడం మొదలవుతుంది. ఇది సాధారణ మనిషి వెతుకులాట కాదు. ఇది అవ్యక్తాన్ని వెతికే యోగి యొక్క శోధన. కానీ అవ్యక్తం కనిపించేది కాదు. అందుకే వెతికినా దొరకదు.	ఇప్పుడు శోధన మొదలవుతుంది. ఇది అవ్యక్తాన్ని వెతికే యోగి యొక్క శోధన. కానీ అవ్యక్తం కనిపించేది కాదు. అందుకే వెతికినా దొరకదు.
నాపాలిదైవమని నన్నుఁ గాచు టెఱఁగ॥వెన॥	ముందు — నాకు తెలియదని కూడా తెలియదు. ఇప్పుడు — నాకు తెలియదని నాకు తెలుసు.	ముందు — నాకు తెలియదని కూడా తెలియదు. ఇప్పుడు — నాకు తెలియదని నాకు తెలుసు.

భావ పురోగతి: మోహం → నిర్మించుకున్న అవగాహన → భవిష్యత్తుపై ఆధారం → కనిపించేదానిపై ఆధారం → ఆకర్షణ → తనను తాను కోల్పోవడం → పాపం → మినహాయింపు → శోధన → అవ్యక్తం → “నాకు తెలియదు” అని తెలుసుకోవడం.

---

X-X-X THE END X-X-X