15. కంచూఁ గాదు పెంచూఁ గాదు కడుఁబెలుచు మనసు (kaMchUM gAdu peMchU gAdu kaDubeluchu manasu)

 

ANNAMACHARYA

15. కంచూఁ గాదు పెంచూఁ గాదు కడుఁబెలుచు మనసు

Introdcution: One of the fundamental assumptions we ordinarily live with is the division between "I" and "my mind." We naturally speak as though there is an independent "I" that observes, controls, disciplines, and changes the mind. We say, "I changed my mind," "I controlled my mind," or "I must train my mind." This division is so familiar that we rarely question its basis.

ఉపోద్ఘాతము: ఈ కీర్తన మనము సాధారణముగా అంగీకరించి జీవించుచున్న కొన్ని ప్రాథమిక భావనలను ప్రశ్నిస్తుంది. వాటిలో ఒకటి — "నేను" మరియు "నా మనస్సు" అని మనము చేసుకొను విభజన. మనస్సు వేరే, దానిని మార్చు "నేను" వేరే అని మనము సహజముగా భావించుదుము. అయితే ఈ విభజనకు ఆధారము ఏమిటి? అని అన్నమాచార్యులు నేరుగా సమాధానము ఇవ్వరు; "యెట్టిదో యీమనసు" అనే ప్రశ్నతో ఆ భావననే విచారణకు ఆహ్వానిస్తారు.

 

కంచూఁ గాదు పెంచూఁ గాదు కడుఁబెలుచు మనసు

యెంచరాదు పంచరాదు యెట్టిదో యీమనసు ॥పల్లవి॥ ||

 

kaMchUM gAdu peMchU gAdu kaDubeluchu manasu
yeMcharAdu paMcharAdu yeTTidO yImanasu॥pallavi॥ 

Word to word meaning: కంచూఁ గాదు (kaMchUM gAdu) = it is neither bell metal; పెంచూఁ గాదు (peMchU gAdu) = neither your pet; కడుఁబెలుచు (kaDubeluchu) = కాఠిన్యము, దయలేమి, very hard, cruel; మనసు (manasu) = mind; యెంచరాదు (yeMcharAdu) = not possible to count/reckon/think/opinion/consider/judge/ imagine; పంచరాదు (paMcharAdu) = not possible to devide/share; యెట్టిదో (yeTTidO) = what kind of thing; యీ మనసు (yI manasu) = this mind. 

Literal Meaning: The vicious mind is neither made of bell metal nor can be compelled to be your pet. We can’t imagine what it is.  And not possible to share what’s going on in the mind.   

Implied Meaning: The cruel mind can’t be polished or made to behave as you want. Neither we can judge its depth nor share what’s going on in the mind. 

Comments: Annamcharya, five hundred years ago said, we don’t understand our mind. Probably, the same statement is being made even today. Therefore he is very accurate.   

Further, he says we cannot tutor it. This is a very significant observation. Probably, it is the single reason for the chaos we observe in the world. Jiddu Krishnamurti very often said that meditation is order and all other activities are NOT. 

This is not an isolated statement. Annamcharya continues to assert this nature of mind in thousands of poems.

భావము: మనిషి మనస్సు కంచూ కాదు, పెంపుడు జంతువులా పెంచడానికీ రాదు, చాలా కఠినమైనది, అది యేమో కూడా తెలియదు, ఇతరులతో పంచడానికీ వీలులేదు అని అన్నమయ్య అన్నారు

 

పట్టఁ బసలేదు చూడ బయలుగాదీమనసు

నెట్టనఁ బారుచునుండు నీరూఁ గాదీమనసు

చుట్టిచుట్టి పాయకుండుఁ జుట్టమూఁ గాదీమనసు

యెట్టనెదుటనే వుండు నేఁటిదో యీమనసు ॥కంచూఁ॥

 

paTTa basalEdu chUDa bayalugAdImanasu
neTTana bAruchunuMDu nIrU gAdImanasu
chuTTichuTTi pAyakuMDu juTTamU gAdImanasu
yeTTaneduTanE vuMDu nETidO yImanasu॥kaMchU॥

 

Word to word meaning: పట్టఁ బసలేదు (paTTa basalEdu) = to catch it does not have residence; చూడ బయలుగాదీమనసు (chUDa bayalugAdImanasu)  to observe it does not get open;  నెట్టనఁ బారుచునుండు (neTTana bAruchunuMDu) = it may move/flow anyway/ any direction; నీరూఁ గాదీమనసు (nIrU gAdImanasu)  = yet it is not  water (a  liquid); చుట్టిచుట్టి పాయకుండుఁ  (chuTTichuTTi pAyakuMDu) =  it circles around Constantly (without intermission); జుట్టమూఁ గాదీమనసు = చుట్టమూఁ గాదీమనసు  (juTTamU gAdImanasu = chuTTamU gAdImanasu) = its neither your relation; యెట్టనెదుటనే వుండు yeTTaneduTanE vuMDu) = it’s in front of you; నేఁటిదో యీమనసు  (nETidO yImanasu) = what kind of thing is this mind?

 

Literal Meaning: We can’t catch, for it has no specific place of dwelling. It doesn’t reveal itself for inspection/introspection. It moves here and there and in all directions, yet it’s not a liquid. It circles your thoughts, but not a relation. It’s in front of you. But know not what kind of thing this mind is.

భావము: అది యెక్కడ వుంటుందో తెలియదు. తానేమో విశ్లెషణద్వారా బయటబడదు.  ఎటైనా వెళ్ళవచ్చు చెప్పలేము. నీరు కాకపోయినా, అన్ని వేళలా నిన్నే చుట్టి వుంటుంది. ఎట్ట యెదుటే వున్నా మనస్సేమో (మనిషికి) తెలియదు.

 

రుచు లెల్లాఁ గానుపించు రూపు లేదు మనసు

పచరించు నాసలెల్లాఁ బసిఁడి గాదీమనసు

యెచటాఁ గరఁగదు రాయీఁ గాదు మనసు

యిచటా నచటాఁ దానే యేఁటిదో యీమనసు ॥కంచూఁ॥

ruchu lellA gAnupiMchu rUpu lEdu manasu
pachariMchu nAsalellA basiDi gAdImanasu
yechaTA garagadu rAyI gAdu manasu
yichaTA nachaTA dAnE yETidO yImanasu॥kaMchU॥

Word to word meaning: రుచు లెల్లాఁ గానుపించు (ruchu lellA gAnupiMchu) = it makes you aware of all the tastes;  రూపు లేదు మనసు (rUpu lEdu manasu) = yet it doesn’t have a shape; పచరించు నాసలెల్లాఁ (pachariMchu nAsalellA)  = (పచరించు = ఏర్పఱుచు, గోచరింపచేయు, తపించు)  rakes up all the desires; బసిఁడి గాదీమనసు (basiDi gAdImanasu) = yet is not gold; యెచటాఁ గరఁగదు (yechaTA garagadu) = it does not melt for any thing; రాయీఁ గాదు మనసు (rAyI gAdu manasu) = neither it is a stone;  యిచటా నచటాఁ దానే (yichaTA nachaTA dAnE) = it is here and there as well; యేఁటిదో యీమనసు  (yETidO yImanasu) = what kind of thing this mind is?

 

Literal Meaning: The mind makes aware of all the tastes; yet it does not have a shape. Though not made of gold, it rakes up the desires. It does not melt for anything, neither it is stone. It’s there everywhere for the beholder. What kind of thing this mind is?  

Comments: See how clear the mind of Annamcharya is! 

భావము: రూపు లేదు కానీ రుచులకు రూపమిస్తుంది. బంగారము కాకపోయినా ఆశలను రేకెత్తిస్తుంది. దేనికీ కరగదు, అట్లని రాయీ కాదు. అక్కడా ఇక్కడా అంతా తానేయై మనిషిని భ్రమింపజేస్తుంది. 

 

తప్పక నాలోనుండు దైవముఁ గాదు మనసు

కప్పిమూఁటగట్టరాదు గాలీఁ గాదు మనసు

చెప్పరాని మహిమల శ్రీవేంకటేశుఁ దలఁచి

యిప్పుడిన్నిటా గెలిచె నేఁటిదో యీమనసు

tappaka nAlOnuMDu daivamu gAdu manasu
kappimUTagaTTarAdu gAlI gAdu manasu
chepparAni mahimala SrIvEMkaTESu dalachi
yippuDinniTA geliche nETidO yImanasu॥kaMchU॥ 

Word to word meaning: తప్పక నాలో నుండు (tappaka nAlO nuMDu) = I know it is inside me; దైవముఁ గాదు మనసు (daivamu gAdu manasu) = I know it is not god; కప్పిమూఁటగట్టరాదు  (kappimUTagaTTarAdu) = it can’t covered ( by a blanket etc.) and folded into a bundle; గాలీఁ గాదు మనసు (gAlI gAdu manasu) = its not air; చెప్పరానిమహిమల (chepparAni mahimala) = (with the help of) indescribable miracles of; శ్రీవేంకటేశుఁ దలఁచి (SrIvEMkaTESu dalachi) = by remembering lord Venkateswara;  యిప్పుడిన్నిటా గెలిచె (yippuDinniTA geliche) = I am able to win; నేఁటిదో యీమనసు (nETidO yImanasu) = what kind of thing this mind is?

 

Literal Meaning: I know it is inside me, but it’s not god. It can’t be covered (by a blanket etc.) and folded into a bundle, but it’s not air. (With the help of) indescribable miracles by remembering lord Venkateswara (the GOD), I am able to win. Yet I know not what kind of thing this mind is.

 

Comments: This verse alone can be show cased as great observation powers of Annamacharya.

 భావము: ఈ మనస్సు నాలోనే వుండేది,  దైవము కాదిది.  మూటగట్టరానిదీ అట్లని శూన్యమూ కాదు. ఇప్పుడు చెప్పరాని మహిమల శ్రీవేంకటేశుఁ తలచి ఎటులో అన్నిటా గెలిచితి గానీ, ఏమైనా  ఆ మనసేమో తెలియరాదు.

ముగింపు పల్కులు: ఈ కీర్తన పదిహేనవ శతాబ్దములో రచింపబడినదని గుర్తుంచుకొనినచో, దీనిలోని పరిశీలన మరింత ఆశ్చర్యమును కలిగించును. నేటికీ మనోవిజ్ఞానశాస్త్రము, తత్వశాస్త్రము చర్చించుచున్న కొన్ని ప్రాథమిక ప్రశ్నలను, అన్నమాచార్యులు సిద్ధాంతరూపములో కాక, ప్రత్యక్ష పరిశీలన రూపములో ఇక్కడ ముందుంచియున్నారు. అందువల్ల ఈ కీర్తన తన కాలమును దాటి నేటి పాఠకునితో కూడ నేరుగా సంభాషించుచున్నది.

ఈ కీర్తన యొక్క గొప్పతనము కేవలము దాని కవిత్వములో లేదు. ఇది మనస్సును నిర్వచించుటకు చేసిన ప్రయత్నము కాదు; నిర్వచించుటకు మనము ఆధారపడు ప్రతి భావనను పరిశీలనకు ఆహ్వానించే అరుదైన కీర్తన. ప్రతి చరణములో ఒక ఉపమానమును తీసుకొని, వెంటనే దానిని అధిగమిస్తూ, చివరకు "యెట్టిదో యీమనసు" అనే ప్రశ్నను మాత్రమే మిగుల్చుతుంది. అందుచేత ఇది చదివి ముగించు కీర్తన కాదు; మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించు కీర్తన.

ఈ కీర్తనను భగవద్గీత ఆరవ అధ్యాయములోని 24–26 శ్లోకాలతో కలిపి చదివినచో, దీనికి మరింత లోతైన అర్థము ప్రత్యక్షమగును. అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు మనస్సు యొక్క చలనములను గమనించమని చెప్పుచుండగా, ఇక్కడ అన్నమాచార్యులు "మనస్సు" అనే భావనను మనము ఏ ఆధారముపై నిర్మించుకొన్నామో ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఒకటి సాధనకు దిశను చూపితే, మరొకటి పరిశీలనకు పునాదిని ప్రశ్నిస్తుంది. ఈ రెండు కలిసి మనలను సిద్ధాంతముల వైపుకు కాక, ప్రత్యక్ష పరిశీలన వైపుకు నడిపించుచున్నట్లు కనిపించుచున్నవి.

CLOSING THOUGHTS: When one remembers that this keertana was composed in the fifteenth century, its depth becomes even more remarkable. Questions that continue to engage psychology and philosophy even today are presented here, not as theories, but as direct observations. For this reason, the keertana transcends its historical period and continues to speak directly to the modern reader.

The greatness of this keertana lies not merely in its poetry. It is not an attempt to define the mind; rather, it invites us to examine every concept upon which our definitions of the mind ordinarily rest. In each stanza, Annamacharya introduces a familiar comparison only to gently set it aside, leaving us finally with the same unanswered question: "What indeed is this mind?" This is, therefore, not a keertana to be read once and concluded, but one to be revisited and contemplated again and again.

When read alongside verses 6.24–26 of the Bhagavad Gita, this keertana reveals an even deeper significance. While Krishna directs our attention to observing the movements of the mind, Annamacharya takes a step further back and questions the very basis upon which we conceive of the mind itself. One points toward the practice of observation; the other questions the assumptions from which observation begins. Together, they lead us away from ready-made explanations and toward direct inquiry. That, perhaps, is the enduring significance of this extraordinary composition.

zadaz

 

 

Reference: Copper Leaf: 104-3, Volume: 2-21