T-324 జాజు జాజేకాక దిరిశపుఁ బువ్వౌనా

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు

324 జాజు జాజేకాక దిరిశపుఁ బువ్వౌనా

For English version press here

ఉపోద్ఘాతము

---

జగన్నాటకం

ఈ అన్నమాచార్యుల కీర్తన జీవనంలో

మనసు చేసే కనిపించని చలనముల గురించి.

మనము జీవిస్తున్నామని అనుకుంటాం—కానీ ఎక్కువ భాగం అనుకరణే.

అలా జీవించడం బదులు నటిస్తున్నాం.

మన స్పందనలు కొత్తవి కావు;

ముందే మనలో ఏర్పడిన వాటి ప్రతిఫలమే.

---

జీవన చర్యలు ‘అవస్థ’ కలిగించే భ్రమలవల్ల రూపుదిద్దుకుంటాయి.

మనకు కనిపించేది—మనకు తెలిసిన దాని పరిధిలోనే.

మన అనుభవం—మనలోని పాత నమూనాల రూపాంతరం.

లోలోపల మనం అనుకరిస్తాం—

పునరావృతం చేస్తాం, బలపరుస్తాం, ప్రతిబింబిస్తాం.

కాబట్టి ప్రస్తుతం మన చర్యలన్నీ—

రూపాంతరం చెందిన పాత చర్యలే.

---

కాబట్టి అవగాహన నేరుగా ఉండదు—

అది మధ్యవర్తిత్వంతో ఉంటుంది.

ఈ కీర్తన ఆ పరోక్ష కదలికను నిశ్శబ్దంగా ఎత్తి చూపిస్తుంది.

దాన్ని మార్చడానికి కాదు—గమనించడానికి.

---

ఈ కీర్తనలో పూవుల ప్రస్తావన — ఆవరణ మాత్రమే;

ఇతివృత్తం కాదు. 

---

అధ్యాత్మ​ సంకీర్తన

రేకు: 93-1 సంపుటము: 5-368

జాజు జాజేకాక దిరిశపుఁ బువ్వౌనా నీ జాడెంతయిన నీవు మానేవా           ॥పల్లవి॥ సంపెంగపూవులలోన సారెకుఁ జూచిన తన- కంపే కాక తనకాఁక మానీనా యింపులు గొందరికి యీరసాలు గొందరికి జంపుల నీ గుణముల జాడ మానేవా   ॥జాజు॥ పొగడ పూవులలోన పొందుగఁ జూచిన తావి తగుఁగాక తా మదము మానీనా నిగిడిన నీచేఁత నీ బోంట్ల కే కాక మగిడి నీగుణములు మంచివయ్యీనా ॥జాజు॥ కామించి కలువలు కన్నులనద్దుకొనిన కామునమ్ములునేఁడు గాక మానీనా దీమసపు వేంకటేశ తెమలని కూటముల ఆమని మాకోరికల ఆస మానీనా         ॥జాజు॥

Details and Explanations:

పల్లవి:

జాజు జాజేకాక దిరిశపుఁ బువ్వౌనా

నీ జాడెంతయిన నీవు మానేవా   ॥పల్లవి॥

పదం / భాగం	అర్థం
జాజు	ఎఱుపు రంగు పువ్వు
జాజేకాక	జాజు కాకుండా
దిరిశపుఁ బువ్వు	తెల్లటి సిరిశ (దిరిశ) పువ్వు
ఔనా	ఔతుందా?
నీ జాడెంతయిన	నీలోని ఆనవాళ్ళు, గుఱుతులు ఏమి చేసినా
నీవు మానేవా	నువ్వు విడిచిపెడతావా? / దూరమవుతావా?

---

భావము:

ఎఱుపు (పువ్వు) ఎఱ్ఱగానే ఉంటుంది. తెల్ల పువ్వు తెల్లగానే ఉంటుంది. నువ్వు ఎంత అనుకున్నా—వాటి స్వభావం మారదు. నీలోని ఆనవాళ్ళు, గుఱుతులు ఏమి చేసినా నువ్వు విడువ గలవా? (లేవు).

---

గూఢార్థవివరణము: 

ఈ పల్లవి ఒక సాధారణ పోలికలా కనిపించినా,

ఇందులో ఒక సూక్ష్మమైన ప్రశ్న ఉంది.

ఎరుపు ఒక మనోచిత్రం.

తెలుపు ఇంకొక మనోచిత్రం. 

ఇక్కడ అన్నమాచార్యులు

ఒక మనోచిత్రం నుంచి ఇంకొక దానికి మారితే—

ఏమైనా ప్రయోజనం ఉంటుందా?

అని అడుగుతున్నారు.

 

ముఖ్యంగా చూడవలసినది

దేహం–మనసు వేరు అన్న భావమే—మార్పు అనే చలనానికి మూలం.

ఈ ఒక్క పొరపాటుతో మనము ఈ ప్రపంచ వ్యాపారమున పడిపోవుదుము. 

కానీ మనసు:

పోల్చుతుంది

అంచనా వేస్తుంది

మార్పును కాంక్షింతుంది

అక్కడే సమస్య మొదలవుతుంది.

ఇష్టం / అయిష్టం

దగ్గర / దూరం

అలా అనిపించేదాని ఆధారంగా మనం స్పందిస్తాం: 

అందుకే ఈ ప్రశ్న:

“నీ జాడెంతయిన నీవు మానేవా?”

అంటే:

నువ్వేమి చేసినా వున్న లక్షణములను మార్చ గలవా?

ఈ అంచనాలు ఎఱుపు నుంచి తెలుపుకు,

దాన్నుండి ఇంకొక దానికి మారుతూనే వుంటాయి.

మూల తత్వం

వస్తువు మూల స్వభావం అలానే ఉంటుంది

మార్పు అనేది చాలా వరకు మనకు మనము చెప్పుకున్న అర్థం

ఆ అర్థానికే మనం ప్రతిస్పందిస్తాం

ఒక వాక్యంలో

ప్రపంచం అలానే ఉంటుంది —

మనసు వేసిన అంచనాలే మార్పుగా అనిపిస్తాయి.

---

పల్లవిలోని సూచన​: చలనమే ఈ సంసారము. నిరంతరము.

---

మొదటి చరణం:

సంపెంగపూవులలోన సారెకుఁ జూచిన తన-

కంపే కాక తనకాఁక మానీనా

యింపులు గొందరికి యీరసాలు గొందరికి

జంపుల నీ గుణముల జాడ మానేవా          ॥జాజు॥

---

భావ పట్టిక​​​:

సంపెంగపూవులలోన సారెకుఁ జూచిన → సంపెంగ పువ్వులను మాటిమాటికి చూసినా

తన కంపే కాక → తనలోని వాసననే విదజల్లుతుంది కానీ

తనకాఁక మానీనా → తన నైజము వదలుతుందా? (కాఁక = తాపము కానీ ఇక్కడ నైజము అని తీసుకోవాలి)

యింపులు గొందరికి → అది కొందరికి మాధుర్యం

యీరసాలు గొందరికి → కొందరికి అసహ్యం

జంపులు → వ్యర్థప్రసంగాలు / అర్థరహిత వ్యాఖ్యలు (మనకు  మాధుర్యం అనిపిస్తే ఇంకొకరికి అది అసహ్యం అంటే సహించలేం)

నీ గుణముల జాడ మానేవా → నీ స్వభావపు ఆనవాళ్లు మారిపోతాయా? (పోవు)

 

కామించి కలువలు కన్నులనద్దుకొనిన → ఆకాంక్షతో కలువల్ని కళ్లకు అద్దుకున్నా

కామునమ్ములు నేఁడు గాక మానీనా → మన్మథుని బాణాలు ఇప్పుడే ఆగిపోతాయా? (ఆగవు)

దీమసపు వేంకటేశ → ధైర్యం లేని వేంకటేశా (లేదా: ధైర్యం లేని మనము)

తెమలని కూటముల → చేరలేని సంఘములు / కలయికలు

ఆమని మాకోరికల ఆస మానీనా → మా కోరికల ఆసలు (ఆశలు) ఆగిపోతాయా? (ఆగవు)

---

భావము:

 

మనిషి ప్రతీ దానిపై తాను తీర్పు ఇవ్వగలననే నైజము నుంచి చూస్తాడు—

సంపెంగ పువ్వులను ఎంతసార్లు చూసినా

అవి

కొందరికి ఇంపుగా అనిపిస్తాయి

కొందరికి అసహ్యంగా అనిపిస్తాయి.

 

ఈ భేదం ఆ పువ్వులోనో ఆ వస్తువులోనో కాదు—

చూచే చూపులో ఉంది

 

అయితే,

ఈ అభిప్రాయ బేధాలనే సహించలేని మనం

మన అసలు స్వభావాన్ని వదలగలమా? (లేము).

---

గూఢార్థవివరణము:

ఈ చరణంలో అన్నమాచార్యులు ఒక సూటి గమనిక చేస్తారు:

చూచే చర్య నిష్పాక్షికం కాదు.

సంపెంగ పువ్వు ఒకటే.

కానీ: కొందరికి మాధుర్యం . కొందరికి కాదు.

 

ఇలా ఎందుకు?

వస్తువు మారడం వల్ల కాదు—

చూచేవాడి స్థితి వల్ల.

ఇక్కడ “కాక” (తాపము, ఉద్రేకము) అనే పదం ముఖ్యము.

మనము సహజ స్థితిలేము—

ఉద్రేకపరచబడిన స్థితిలో నుంచే చూస్తాము.

 

అందుకే:

ఎన్నిసార్లు చూసినా—

ఫలితం మారదు.

 

కానీ:

పువ్వు మారలేదు.

ఇక్కడ కవి అడిగే ప్రశ్న:

“నీ గుణముల జాడ మానేవా?

అంటే:

“నీలోని ఈ ప్రతిస్పందన స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టగలవా?”

 

ఇంకా వివరంగా చెప్తే

భేదం పువ్వులో కాదు—చూపులో

 

పల్లవిలో:

మనోచిత్రాల మార్పు వ్యర్థం.

ఈ చరణంలో:

చూచే స్థితి మారకుండా—ఏ మార్పూ నిజమైనది కాదు

 

ఒక వాక్యంలో

చూచేది వస్తువు కాదు—చూచేవాడి స్థితి.

 

చివరిగా

మనము ప్రపంచాన్ని చూడడం లేదు—

మన స్థితిని ప్రపంచంపై ప్రతిబింబిస్తున్నాం.

---

రెండవ చరణం:

పొగడ పూవులలోన పొందుగఁ జూచిన తావి

తగుఁగాక తా మదము మానీనా

నిగిడిన నీచేఁత నీ బోంట్ల కే కాక

మగిడి నీగుణములు మంచివయ్యీనా          ॥జాజు॥

---

భావ పట్టిక​​​:

పొగడ పూవులలోన పొందుగఁ జూచిన తావి → పొగడ పువ్వులను సరిగ్గా చూసినపుడు వాటి పరిమళం (తావి)

తగుఁగాక తా మదము మానీనా → అలా చూసినంత మాత్రాన మాలాంటి వారి మదము (గర్వం) పోతుందా? (పోదు)

నిగిడిన నీచేఁత నీ బోంట్ల కే కాక మగిడి → అణిగి ఉన్నవారి (లేదా దైవానుగ్రహానికి లోనైనవారికి) మనసు నీలాంటి వారికే లోనగును (నీ చేత; ఇక్కడ అన్నమాచార్యులు  దైవాన్ని సూచిస్తూ అంటున్నారు, మగిడి= లోనై ) 

నీ గుణములు మంచివయ్యీనా → మాలాంటి వారి (స్వభావం) స్వయంగా మంచివిగా మారుతాయా? (మారవు)

---

భావము:

పొగడ పూలను (వస్తువులను) సరిగా చూసి, వాటి పరిమళము ఆస్వాదించినంత మాత్రమున మనలోని గర్వం పోదు. (అలాగే, బయట కనిపించే సౌందర్యం లేదా సత్యాన్ని ప్రరిశ్రమించి సరిగా చూచుట నేర్చినంతనే మన స్వభావం మారదు.)  అణిగి ఉన్నవారికి (ఉన్నది ఉన్నట్లు స్వీకరించువారికి, దైవానుగ్రహానికి లోనైనవారికి) అది పనిచేయవచ్చు; కానీ మనలాంటి వారి గుణాలు మారవు.

---

గూఢార్థవివరణము:

ఈ చరణంలో అన్నమాచార్యులు ఒక కీలకమైన విషయాన్ని సూచిస్తున్నారు:

సరైన చూడటం నేర్చుకున్నా— మార్పుకు హామీ లేదు.

---

ఇది ఎందుకు ముఖ్యము?

ముందరి చరణంలో:

చూచే స్థితి వల్ల భేదం

ఇక్కడ:

చూచినంత మాత్రాన—స్వభావం మారదు

---

“మదము” — కేంద్ర భావం

ఇక్కడ “మదము”:

గర్వం మాత్రమే కాదు

తనకు తానే కేంద్రంగా ఉండే భావం

అది:

చూచినంత మాత్రాన కరుగదు

---

రెండో భాగంలో — సూచన

నిగిడిన నీచేత…

అంటే:

స్వీకరణ లేకుండా—మార్పు జరగదు

లేదా:

‘తనను’ వదలకుండా—మంచితనం రాదు

---

కేంద్ర గమనిక

కేవలం చూడటం సరిపోదు—
చూచేవాడి నిర్మాణం అలాగే ఉంటే మార్పుకు ఆస్కారం లేదు.

---

పల్లవితో అనుసంధానం

పల్లవి → మనోచిత్రాల మార్పు వ్యర్థం

1వ చరణం → చూచే స్థితి తారతమ్యం సృష్టిస్తుంది

ఈ చరణం → సాధన —మార్పు ఇవ్వదు

---

చూచినది మారదు—
మారాల్సింది చూచేవాడే.

---

మూడవ చరణం:

కామించి కలువలు కన్నులనద్దుకొనిన

కామునమ్ములునేఁడు గాక మానీనా

దీమసపు వేంకటేశ తెమలని కూటముల

ఆమని మాకోరికల ఆస మానీనా ॥జాజు॥

---

 

Telugu Phrase	Meaning
కామించి కలువలు కన్నులనద్దుకొనిన	ఆకాంక్షతో కలువల్ని కళ్లకు అద్దుకున్నా (అన్వయము: ఒకవేళ రాత్రి పుష్పించుదానిని తెలియుటకు ప్రయత్నించినా)
కామునమ్ములు నేఁడు గాక మానీనా	(కామునమ్ములు = మన్మథుని బాణాలు; నేఁడు = ఈ రోజే, ఇప్పుడే; గాక మానీనా = కాక ముహూర్తం పెట్టుకుని చేసేది కాదు) మన్మథుని బాణాల నుంచి తప్పించుకోవడం ఇప్పుడే కానీ, ఎప్పుడో చేద్దాం అంటే కుదరదు
దీమసపు వేంకటేశ తెమలని కూటముల	(దీమసపు వేంకటేశ = ధైర్యపు వేంకటేశా; తెమలని కూటముల = చేరలేని సంఘములు / కలయికలు) ధైర్యము చేసి వేంకటేశానీతో కలవని కలయికలు కాలాయాపనలు
ఆమని మాకోరికల ఆస మానీనా	మా కోరికల ఆసలు (ఆశలు) ఆగిపోతాయా? (ఆగవు)

---

---

భావము:

ఆకాంక్షతో కలువల్ని కళ్లకు అద్దుకున్నా, మన్మథుని బాణాల నుంచి తప్పించుకోవడం ఇప్పుడే కానీ, ఎప్పుడో చేద్దాం అంటే కుదరదు. ధైర్యము చేసి వేంకటేశానీతో కలవని కలయికలు కాలాయాపనలు. మా కోరికల ఆసలు (ఆశలు) ఆగిపోతాయా? (ఆగవు)

---

గూఢార్థవివరణము:

 

కామించి కలువలు కన్నులనద్దుకొనిన: కమలములు అనగా రాత్రి పుష్పించునవి. వానిని పూజించినను కోరికలు కొనసగుతూనే ఉండును.

---

కామునమ్ములునేఁడు గాక మానీనా

దీమసపు వేంకటేశ తెమలని కూటముల

“తర్వాత చూద్దాం” అనే భావమే—కొనసాగింపుకు కారణం. దైవమును గురించి తరువాత ఆలోచింతమను వాయిదాయే తదుపరి కార్యక్రమమునకు బాట​. ముందటి కీర్తనలో చెప్పుకున్నట్లు 'ఒక్కటి తరువాత వేరొకటై కాచుకుండు చక్క దెరనాటకము సంగతి సంసారము" అన్నది అతి ముఖ్యమైన పరిశీలన​. ఈ కదలికలో ఉన్నంత కాలం— మనము సంసారములో భాగమై ఉంటాము. అది కానిదే దీమసపు వేంకటేశ కూటమి.

 

---

ఆమని మాకోరికల ఆస మానీనా

కానీ  ఎదో ఒకటి నెరవేరవలెననే తలపుతో చేయు పనులన్నీ

కోరికల సమూహములోనివే.

అవి ఆగవు.

స్థితి మారదు.

---

సంక్షిప్త నిర్ధారణ

పల్లవి → మనోచిత్రాల మార్పు వ్యర్థం

1వ చరణం → చూచే స్థితి తారతమ్యం సృష్టిస్తుంది

2వ చరణం → సాధన —మార్పు రాదు

3వ చరణం→ కోరిక వాయిదాతో ఆగదు

---